parvas

Πάρβας-Δημήτρης Γιαννακός

2009-01-10T11:00:00.002-08:00

Η ταινία περιγράφει την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στη Χώρα της Αμοργού. Πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και σαν Πάρβας. Ο Πάρβας ζει τον τελευταίο χειμώνα της ζωής του μοιράζοντας τον χρόνο του ανάμεσα στα περγαλίδια του και το καφενείο που κρατάει με τη γυναίκα και την κόρη του. Ο Πάρβας είναι από τους τελευταίους που προφτάσαν να γεράσουν με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κρατάει μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως κι ένας μακρινός του πρόγονος. Η ταινία αποτελεί το καταστάλαγμα μιας σταδιοδρομίας τριών τετάρτων του 20ου αιώνα και συνοψίζει τα κύρια χαρακτηριστικά του πρωταγωνιστή. Το ραφιναρισμένο γούστο και την αίσθηση ενός Αιγαιοπελαγίτη του 7ου π.Χ. αιώνα που επέζησε και έφτασε ώς τις μέρες μας.
Σκηνοθεσία:	Γεράσιμος Ρήγας
Διεύθυνση Φωτογραφίας:	Γεράσιμος Ρήγας
Μοντάζ:	Γιώργος Τριανταφύλλου
Ήχος:	Κώστας Βαρυμποπιώτης
Μουσική:	Νίκος Κυπουργός
Παγκόσμια εκμετάλλευση:	Γεράσιμος Ρήγας T. +30 210 7291860 rigasfilms@gmail.com
Παραγωγός:	Γεράσιμος Ρήγας
Χώρα Παραγωγής:	Ελλάδα
Συμπαραγωγή:	ΣΚΑΪ Τηλεόραση. Με την ενίσχυση του ΕΚΚ
Τύπος:	35mm Έγχρωμο
Διάρκεια:	75'
Έτος Παραγωγής:	2008

Parvas

2009-01-10T10:46:00.000-08:00

Parvas (78')

In this story I am not going to tell everything. Besides, there isn’t any story, really, just a series of ordinary events,of chance happenings in a family that resides in Chora of Amorgos. I will keep to a certain line, a certain order of events, a certain way in which one event succeeds another during the months that I was filming Dimitri Yiannakos, his wife Flora and their daughters. Dimitri and Flora have three daughters. Dina, that lives in Amorgos with them and her family. Rinio that lives in Naxos with her family and Maria that lives in Piraeus with her husband Dimitri who often comes to Amorgos to help. My own opinions will not intrude upon the line of the story, even though they are at the forefront of the events described.

Direction-Cinematography-Sound-Producer:Gerasimos Rigas

Editing:Yorgos Triantafyllou Music:Nikos Kypourgos

Production:Gerasimos Rigas T. +30 210 7291860 rigasfilms@gmail.com

Co-production: SKAI TV, Greece Betacam SP B&W 78’ Gerasimos Rigas Greece 2008.

Filmography: 2003 A journey to Cyprus 2006 Habits 2008 Parvas

World Sales: Gerasimos Rigas T. +30 210 7291860, rigasfilms@gmail.com

ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ

2009-01-10T10:14:00.000-08:00

"Parvas" will get released at Mikrokosmos theatre from January 22nd...Η ταινία ¨Πάρβας" κάνει τη Αθηναϊκή της πρεμιέρα στον κινηματογράφο “Μικρόκοσμος”

στις 22 Ιανουαρίου στις 10μμ.
Στην πρεμιέρα θα παραβρεθούν οι συντελεστές της ταινίας: Γεράσιμος Ρήγας, σκηνοθεσία, Γιώργος Τριανταφύλλου μοντάζ, Νίκος Κυπουργός μουσική, Βασίλης Διοσκουρίδης, επιμέλεια τίτλων, Βλαδίμηρος Λεβίδης, artwork καθώς και πολλοί από τους φυσικούς πρωταγωνιστές της.
Ένα τραγούδι για την Αμοργό, από τους Κορίνα Παπαδόδημα βιολί και Σταμάτη Διαμαντόπουλο, τραγούδι και λαούτο θα ακουστεί στην αίθουσα του "Μικρόκοσμος Filmcenter" πριν από την πρεμιέρα της ταινίας....
Η ταινία θα προβάλλεται καθημερινά στον κινηματογράφο Μικρόκοσμος από τις 22/29 Ιανουαρίου, τηλ. 210 9215305.

Κινηματογράφος MIKROKOSMOS PRINCE
Λ. Συγγρού 106, Φιξ (ΜΕΤΡΟ Συγγρού-Φιξ), 210-9215305

Parvas

2009-01-10T10:10:00.000-08:00

"Parvas” is a family story. It depicts a series of ordinary events, of chance happenings in the family of Dimitri Giannakos, also known as Parvas, that resides in Chora of Amorgos.In a small Greek village on the island of Amorgos we observe the daily life of Dimitri, Flora and their daughter Dina, who fill their days following the same routine for 50 years. Dimitri Giannakos divides his time between his garden and the coffee shop he runs with his wife and daughter. They stay at the coffee shop.Amorgos is popular to filmgoers from the film “Le Grand Bleu” where Dimitri Giannakos plays a small part. The film “Parvas” shows life in the island of Amorgos as it really is. There is no voice over or interviews, the story tells itself in images and the filmmaker keeps himself invisible.

ΠΑΡΒΑΣ ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ του Γεράσιμου Ρήγα

Ημερομηνία καταχώρησης: Τρίτη, Ιανουάριος 13 @ 07:45:12 MST - Συντάκτης : Jim Papamichos

ΠΑΡΒΑΣ ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ
PARVAS
του Γεράσιμου Ρήγα

Υπόθεση: Η ταινία σκιαγραφεί την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στην Χώρα της Αμοργού. Πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και σαν Πάρβας. Η ταινία συνολικής διάρκειας 75 λεπτών χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Τέσσερις εποχές στην Χώρα της Αμοργού.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΙΝΙΑΣ

Παραγωγή, Σκηνοθεσία, Φωτογραφία
Γεράσιμος Ρήγας

Συμπαραγωγή
ΣΚΑΪ

Υποστήριξη
Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου

Μοντάζ
Γιώργος Τριανταφύλλου

Μουσική
Νίκος Κηπουργός

Επιμέλεια Τίτλων
Βασίλης Διοσκουρίδης

Συμμετέχουν
Δημήτρης Γιαννακός
Φλώρα Γιαννακού
Ντίνα Γιαννακού
Βαγγέλης Σιμαγδαλάς
Γεράσιμος Σιμιγδαλάς
Κωσταντής Γιαννακός
Ρηνιώ Σπυριδάκη-Γιαννάκου
Αρμέλ
Μαρία Θεολογίτου
Ανδρέας Γιαννακός
Κώστας Γιαννακός
Δημήτρης Γιαννακός
Μανώλης Δεσποτίδης
Δημήτρης Μαρκουλής

Χρονολογία παραγωγής
2008

Χώρα παραγωγής
ΕΛΛΑΔΑ

Γλώσσα
ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διάρκεια
75'

Εικόνα
ΕΓΧΡΩΜΗ

Είδος ταινίας
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Διανομή
ΕΚΚ (Ελλάδα) (2009)

Περισσότερα για την ταινία

Χειμώνας
Πρώτες εικόνες από την χιονισμένη Χώρα της Αμοργού. Ο Πάρβας όπως κάθε μέρα ξυπνά στις 5και30 το πρωί και πηγαίνει να ανοίξει το καφένειο του. Πρώτος πελάτης ο Γεράσιμος Σιμιγδαλάς, βόσκος της Χώρας που φθάνει στο καφενείο λίγο αργότερα. Ακολουθούν η Φλώρα, η Ντίνα και σιγά-σιγά η μέρα ξεκινά. Αργότερα, ο Πάρβας κατεβαίνει στα περγαλίδια του και καλλιεργεί το μικρό κομμάτι γης που του ανήκει. Η Φλώρα και η Ντίνα μένουν στο καφενείο.
Άνοιξη
Λίγες μέρες μετά το Πάσχα ο Δημήτρης Γιαννακός μένει στο κρεβάτι. Το καφενείο αναλαμβάνουν η Φλώρα και η Ντίνα. Οι μέρες περνούν και ο Πάρβας παραμένει στο κρεβάτι. Η καθημερινότητα του καφενείου συνεχίζεται κανονικά.
Καλοκαίρι
Ο Πάρβας πεθαίνει στις 29 Ιουνίου του 2006. Τελευταίος που τον επισκέπτεται ο Γεράσιμος Σιμιγδαλάς. Την άλλη μέρα η Φλώρα ανοίγει το καφενείο στις 5και45 το πρωί. Λίγο πιο μετά έρχεται η Ντίνα. Η Φλώρα και η Ντίνα έχουνε το φέρσιμο των βράχων της άγονης γραμμής που δέχονται τον άνεμο και τα κύματα και μέσα στην αλλαγή δεν αλλάζουν.
Φθινόπωρο
Η Φλώρα θα φύγει για την Νάξο, όπου θα μείνει με την άλλη κόρη της, την Ρηνιώ, και το καφενείο το αναλαμβάνει η Ντίνα….

Ματιά του σκηνοθέτη

Σε αυτή την ιστορία δεν θα ύπαρχει αφηγητής. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει πλοκή, απλά μια σειρά από τυχαία περιστατικά από την ζωή μιας οικογένειας που κατοικεί στην Χώρα της Αμοργού. Θα εστιάσω σε μια συγκεκριμένη σειρά από στιγμές της καθημερινότητας στους 24 μήνες που κινηματογραφούσα τον Δημήτρη Γιαννάκο, την γυναίκα του Φλώρα και τις τρεις κόρες τους. Την Ντίνα που μένει στην Αμοργό μαζί με την οικογένεια της. Την Ρηνιώ που μένει στην Νάξο με την οικογένεια της και την Μαρία που μένει στον Πειραία με τον σύζυγο της Δημήτρη, ο οποίος έρχεται συχνά στην Αμοργό να βοηθήσει. Στις πλέον γαλήνιες και στις πλέον άγριες στιγμές η φύση είναι ένας επιπλέον συγγενής, εχθρικός καμιά φορά. Τα περιβόλια, οι ρεματιές, τα οπωροφόρα είναι καθημερινοί σύντροφοι.

Ο Δημήτρης Γιαννακός είναι από τους τελευταίους που προφτάσανε να γεράσουνε με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κραταεί μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως και ένας μακρινός του πρόγονος. Η ταινία αποτελεί το καταστάλαγμα μιας σταδιοδρομίας τριών τετάρτων του 20ου αιώνα και συνοψίζει τα κύρια χαρακτηριστικά του πρωταγωνιστή. Το ραφιναρισμένο γούστο και την αίσθηση ενός Αιγαιοπελαγίτη του 7ου π.Χ. αιώνα που επέζησε και έφτασε ως τις μέρες μας.

ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ

http://www.imdb.com/

Σκηνοθεσία-Γεράσιμος Ρήγας

2009-01-10T10:02:00.000-08:00

Σκηνοθεσία

Γεράσιμος Ρήγας

Φιλμογραφία
2003 Ένα ταξίδι στην Κύπρο
2006 Συνήθειες
2008 Πάρβας, άγονη γραμμή

Βιογραφία
Γεννήθηκε το 1971 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1989-1993) και στην συνέχεια, αφού ολοκλήρωσε την στρατιωτική του θητεία, φοίτησε στο London School of Economics (1994-1995) Master of Science in Politics of the World Economy. Εργάστηκε στον τραπεζικό τομέα (1995-2000) και στη συνέχεια σπούδασε σκηνοθεσία και παραγωγή ντοκιμαντέρ στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ στην Καλιφόρνια (2001-2003). Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στις ΗΠΑ (2003-2004) εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτης του Rob Nilsson (ανεξάρτητος σκηνοθέτης, βραβευμένος σε σημαντικά φεστιβάλ). Έχει σκηνοθετήσει τρία ντοκιμαντέρ. Η ταινία Συνήθειες έχει ως θέμα την καθημερινότητα στην Κρατική Σχολή Χορού και προβλήθηκε σε διάφορα φεστιβάλ κινηματογράφου (Τορίνο, Όουκλαντ, Θεσσαλονίκη, κ.ά.). Το 2008 ολοκλήρωσε την ταινία Πάρβας, άγονη γραμμή.

Ιστορία καρτερικότητας και αισιοδοξίας

2009-01-10T10:01:00.000-08:00

Ιστορία καρτερικότητας και αισιοδοξίας

Η ταινία του Γεράσιμου Ρήγα «Πάρβας, άγονη γραμμή», σε συμπαραγωγή ΣΚΑΪ, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Του Παναγιωτη Παναγοπουλου

Μια ιδιαίτερη ταινία συμμετέχει στο φετινό ελληνικό πρόγραμμα του 49ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Το ντοκιμαντέρ του Γεράσιμου Ρήγα «Πάρβας, άγονη γραμμή» είναι μια ιστορία ζωής και θανάτου στην περιφέρεια, η ιστορία του Δημήτρη Γιαννακού, γνωστού ως Πάρβα, ενός ηλικιωμένου άντρα που ζούσε στην Αμοργό μαζί με τη γυναίκα του και την κόρη του, κρατώντας ένα παραδοσιακό καφενείο.

Η ταινία παρακολουθεί τη ζωή του Πάρβα, της γυναίκας του της Φλώρας και της κόρης τους της Ντίνας, σε τέσσερα μέρη, σε τέσσερις εποχές. Το πρωινό άνοιγμα του καφενείου, οι λιγοστοί πελάτες, ο χρόνος που μοιράζεται ανάμεσα στο καφενείο και το μικρό περιβολάκι.

Στη συνέχεια, η αρρώστια του Πάρβα και ο θάνατός του. Το καφενείο θα αλλάξει χέρια και θα περάσει στην κόρη του τη Ντίνα, που θα συνεχίσει να μένει μόνη στο νησί, αφού η μητέρα της θα πάει να ζήσει με την άλλη της κόρη.

Ενας χρόνος γυρίσματα

Ο Γεράσιμος Ρήγας πέρασε σχεδόν ένα χρόνο στην Αμοργό, κοντά στην οικογένεια του Πάρβα. Γιατί θεωρεί όμως ότι ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή μιας οικογένειας σε ένα νησί έχει ενδιαφέρον; «Αυτό που είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για μένα ήταν ότι η στάση αυτών των ανθρώπων ήταν μια έκπληξη», λέει ο σκηνοθέτης. «Θα έλεγα ότι στις σιωπές τους και στη φτωχική τους πραγματικότητα έχουν μια καρτερικότητα και μια αισιοδοξία που οι νεότερες γενιές δεν φαντάζονται. Ο Πάρβας και η γυναίκα του δεν έχουν καμία σχέση με αυτές τις γενιές που ασχολούνται με τα τουριστικά επαγγέλματα. Η δύναμη που διαθέτουν είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα για την καθημερινότητα, τον θάνατο και πώς τα βιώνει κανείς».

Η επαφή με την οικογένεια του Πάρβα έγινε από τις διακοπές που έκανε ο Ρήγας στο νησί. «Είναι άνθρωποι πολύ ανοιχτοί στους ξένους και η καθημερινότητά τους γίνεται κομμάτι της ζωής και των άλλων που έχουν επαφή μαζί τους. Θέλησα να καταγράψω αυτή την καθημερινότητα και έτυχε να συμβούν όσα συνέβησαν. Αυτά τα πρόσωπα θεωρώ ότι έχουν μιαν ιδιαιτερότητα και μια κινηματογραφική χροιά που έχει σχέση με τον βωβό σινεμά. Μιλάνε τα μάτια τους».

Πόσο διατεθειμένοι ήταν όμως να δουν τη ζωή τους να κινηματογραφείται; «Βρήκα τον Πάρβα και τού εξήγησα περίπου τι ήθελα να κάνω. Το κατάλαβε και μου είπε: “κάνε τη δουλειά σου και θα κάνω κι εγώ τη δική μου δουλειά”. Οταν αρρώστησε, είχα κάποια διλήμματα για το πόσο κοντινή θα έπρεπε να είναι η παρουσία της κάμερας. Ισως να ήταν χρήσιμη η ύπαρξη ενός τέτοιου κομματιού σε δραματουργικό επίπεδο. Ομως, αυτή η ταινία δεν έχει ιδιαίτερη πλοκή. Πρέπει να τη δει κανείς μέσα από τις μικρές της λεπτομέρειες, τις ματιές και τις αναπνοές». Επειτα από την εμπειρία του γυρίσματος, ο σκηνοθετης τι πιστεύει ότι χρειάζονται οι άνθρωποι αυτοί, που για καιρό ζουν σε απομόνωση; «Πάντα είχα μια κατανόηση γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Μετά το γύρισμα της ταινίας, η καρτερικότητα που έχουν, δεν μπορεί παρά να σε συντροφεύει. Εχουν μια διαφορετική φιλοσοφία. Με τα λίγα που διαθέτουν, καταφέρνουν να δημιουργήσουν και όλο αυτό γίνεται σιωπηλά. Δεν πιστεύω ότι χρειάζονται κάτι περισσότερο. Εμείς νομίζουμε ότι χρειάζονται. Οι ίδιοι έχουν περηφάνια και δεν δέχονται τίποτα. Τους χαρακτηρίζει η ελευθερία και ο αξιοπρεπής τρόπος ζωής. Αυτά έχουν και μ’ αυτά προσπαθούν να παλέψουν».

Η παραγωγή

Το «Πάρβας, άγονη γραμμή», είναι συμπαραγωγή Γεράσιμου Ρήγα και του ΣΚΑΪ, με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. «Η επαφή με τον ΣΚΑΪ έγινε μετά το αρχικό μοντάζ και το κανάλι ενίσχυσε οικονομικά την παραγωγή», σημειώνει ο Ρήγας. «Αυτό που ήταν επίσης σημαντικό ήταν το ψυχολογικό κομμάτι. Εκεί, η παρουσία του σταθμού ήταν καταλυτική, καθώς το ενδιαφέρον ενός καναλιού βοηθάει στην ολοκλήρωση της ταινίας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Εξάλλου, όταν υπάρχει η σχέση με έναν τηλεοπτικό σταθμό, αναλαμβάνεις την ευθύνη να παρουσιάσεις κάτι σε ένα κοινό και προσπαθείς για το καλύτερο. Ο «Πάρβας» θα προβληθεί από τη συχνότητα του ΣΚΑΪ, αφού περάσει από τις κινηματογραφικές αίθουσες. «Πάντα ελπίζει κανείς να φτάσει η ταινία του στο κοινό, ώστε να δημιουργηθεί μια ζύμωση», λέει ο Γεράσιμος Ρήγας. «Το κοινό ενδιαφέρεται και γι’ αυτές τις ταινίες, παρότι υπάρχει μια διαφορετική εντύπωση. Δεν μπορώ όμως να πιστέψω ότι ο κόσμος θέλει μόνο να βλέπει κωμωδίες με νέους ηθοποιούς».

Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης και ταξίδεψε και στον χώρο των γυρισμάτων της τον περασμένο Ιούλιο με μια προβολή στη μικρή αίθουσα της κινηματογραφικής λέσχης της Αμοργού. Παρούσα σε αυτή την ιδιαίτερη προβολή ήταν και η Αναστασία Χρυσούλη, ένας από τους ανθρώπους, που έχει αναπτύξει ιδιαίτερη σχέση με το νησί, όπως και με τον Πάρβα, πηγαίνοντας επί χρόνια για διακοπές, όπως και ο Ρήγας. «Ηταν ένα κάλεσμα για τον ύστατο αποχαιρετισμό στο πρόσωπο του Πάρβα. Το βούρκωμα κρατάει γερά το δάκρυ του βλέμματος και προχωράει στο βουβό εσωτερικό δάκρυ της ψυχής».

Τη μουσική τoυ «Πάρβα» έχει γράψει ο Νίκος Κηπουργός. Οπως σημειώνει ο συνθέτης, «αυτό που πάντα αναζητεί η μουσική σε μια ταινία είναι, με κάποιον τρόπο να προσπαθήσει να βρει μια υπόγεια διάσταση. Η ταινία έχει μια ψυχή που με κινητοποίησε. Εχει έναν χαρακτήρα και διαδραματίζεται σε έναν χώρο που δεν μπορεί να αφήσει αδιάφορη τη μουσική. Γι’ αυτό έγινε μια επιλογή οργάνων, όπως η λύρα, που χωρίς να παραπέμπει άμεσα, είναι μια μακρινή αναφορά στην παραδοσιακή μουσική».

2009-01-10T09:05:00.000-08:00

με ό,τι πρωτοαγάπησαν

2009-01-09T13:12:00.000-08:00

Στην Αμοργό «γέρασαν με ό,τι πρωτοαγάπησαν»

Παύλος Θ. Κάγιος

ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΓΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΟΥΣ ΑΝΩΝΥΜΟΥΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ «ΠΑΡΒΑΣ, ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ» ΤΟΥ 38ΧΡΟΝΟΥ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΡΗΓΑ

Το ντοκιμαντέρ του Γεράσιμου Ρήγα σκιαγραφεί την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στη Χώρα της Αμοργού και έχει ένα καφενείο. Πρωταγωνιστής είναι ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και ως Πάρβας, από τις γνώριμες φιγούρες του νησιού...

Πώς σας ήλθε η ιδέα γι΄ αυτήν την ταινία;

«Την οικογένεια του Δημήτρη Γιαννακού τη γνώρισα από μία επίσκεψή μου στην Αμοργό πριν από πολλά χρόνια, Έκτοτε, άρχισα να πηγαίνω συνέχεια. Και τον χειμώνα του 2006 αποφάσισα να πάω και να ζήσω μαζί τους για έναν χρόνο. Ήθελα να καταγράψω τον τρόπο της ζωής τους. Μου φαινόταν ενδιαφέρουσα η υπευθυνότητά τους απέναντι στον τόπο τους, την τοπική κοινότητα, τους ξένους επισκέπτες».

Και το φιλμ αρχίζει χειμώνα, με τη χιονισμένη Χώρα της Αμοργού και τον γέρο Πάρβα να ξυπνά κάθε μέρα στις 5.30 το πρωί, να πηγαίνει να ανοίξει το καφενείο του και λίγο πριν μεσημεριάσει να κατεβαίνει στα περγαλίδια του και να καλλιεργεί το μικρό κομμάτι γης που του ανήκει. Η Φλώρα (η γυναίκα του) και η Ντίνα (η κόρη του) μένουν στο καφενείο.

Γιατί δεν υπάρχει αφηγητής στο ντοκιμαντέρ;

«Είναι μια ιστορία που δεν χρειάζεται αφηγητή. Έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει πλοκή, απλώς μια σειρά από τυχαία περιστατικά από τη ζωή μιας οικογένειας που κατοικεί στη Χώρα της Αμοργού. Εστίασα σε μια συγκεκριμένη σειρά από στιγμές της καθημερινότητας στους 12 μήνες που κινηματογραφούσα τον Δημήτρη Γιαννακό, τη γυναίκα του Φλώρα και τις τρεις κόρες τους. Στις πλέον γαλήνιες και στις πλέον άγριες στιγμές τους, με τη φύση να είναι ένας επιπλέον συγγενής, εχθρικός καμιά φορά. Τα περιβόλια, οι ρεματιές, τα οπωροφόρα δέντρα είναι καθημερινοί σύντροφοι».

Λίγες ημέρες μετά το Πάσχα ο Δημήτρης Γιαννακός πέφτει στο κρεβάτι. Το καφενείο αναλαμβάνουν η Φλώρα και η Ντίνα. Οι ημέρες περνούν και ο Πάρβας παραμένει στο κρεβάτι. Η καθημερινότητα του καφενείου συνεχίζεται κανονικά. Έρχεται το καλοκαίρι... Ο Πάρβας πεθαίνει στις 29 Ιουνίου 2006. Την άλλη μέρα η Φλώρα ανοίγει το καφενείο στις 5.45 το πρωί...

Γιατί κάνατε αυτήν την ταινία;

«Ο Δημήτρης Γιαννακός είναι από τους τελευταίους που πρόφτασαν να γεράσουν με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κρατάει μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως και ένας μακρινός πρόγονός του. Η ταινία αποτελεί το καταστάλαγμα μιας σταδιοδρομίας τριών τετάρτων του 20ού αιώνα και συνοψίζει τα κύρια χαρακτηριστικά του πρωταγωνιστή. Το ραφιναρισμένο γούστο και την αίσθηση ενός Αιγαιοπελαγίτη του 7ου π.Χ. αιώνα που επέζησε και έφτασε ώς τις μέρες μας» λέει ο 38χρονος σκηνοθέτης. Το καλοκαίρι περνά, η Φλώρα- η γυναίκα του Πάρβα- φεύγει για τη Νάξο όπου θα μείνει με την άλλη κόρη της, τη Ρηνιώ, το καφενείο το αναλαμβάνει η Ντίνα... Και η ζωή συνεχίζεται... Μέχρι να διανύσει και πάλι τον κύκλο της...

Συνέντευξη τύπου

2009-01-09T10:51:00.000-08:00

Συνέντευξη τύπου έδωσαν την Παρασκευή 14 Μαρτίου το μεσημέρι στο Πράσινο δωμάτιο του Ολύμπιον οι σκηνοθέτες Γεράσιμος Ρήγας (Πάρβας, άγονη γραμμή), Ελευθέριος Φυλακτός (The Archelon bubble), Νίκος Λυγγούρης (Οι εραστές της Αξού) και Άννα Κεσσίσογλου (Ανατολικά του ύπνου μου).

Ένα χρόνο γυρίσματα έκανε ο σκηνοθέτης της ταινίας Πάρβας, άγονη γραμμή, Γ. Ρήγας, καταγράφοντας την καθημερινότητα της οικογένειας του Πάρβα, κατά κόσμον Δημήτρη Γιαννακού, από την Αμοργό. «Έγινα μέρος της καθημερινότητάς τους, της πραγματικότητάς τους και η σχέση μας έγινε πιο ουσιαστική», είπε ο σκηνοθέτης και συμπλήρωσε πως αυτό που τον ώθησε να κάνει την ταινία ήταν μια εικόνα που εντυπώθηκε στο μυαλό του από κάποιες διακοπές του στο νησί: «Ένα ξημέρωμα με πολύ ομίχλη είδα τον Πάρβα να προβάλλει, πηγαίνοντας να ανοίξει το καφενείο του». Μίλησε ακόμη για τη διαφορετική φιλοσοφία ζωής που υπάρχει σε περιοχές όπως τα κυκλαδίτικα νησιά: «Ο αέρας είναι κυρίαρχο στοιχείο εκεί και γι’ αυτό οι άνθρωποι δεν μιλάνε πολύ. Ο τρόπος ζωής τους δεν έχει αλλάξει, οι σταθερές εδώ και πολλά χρόνια είναι οι ίδιες: Η καλλιέργεια της γης, η οικογένεια και η φροντίδα της κοινότητας».

Ο Λευτέρης Φυλακτός, σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ The Archelon bubble που μιλά για τη ζωή στων εθελοντών στον οικολογικό σύλλογο Αρχέλων, εστίασε στο πόσο σημαντικό για το περιβάλλον στο οποίο ζούμε είναι η αλλαγή των προτεραιοτήτων και του τρόπου ζωής μας. «Βρισκόμουν σε κατάσταση ύπνωσης και εγώ ο ίδιος, μέχρι που αποφάσισα να κάνω αυτό το ντοκιμαντέρ για τον εθελοντισμό και τώρα αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που με κρατούσε αδρανή και δεν ενεργοποιούμουν πολύ νωρίτερα», είπε. Σχετικά με το αν υπάρχει αντικειμενική καταγραφή στο ντοκιμαντέρ ο Ε. Φυλακτός δήλωσε πως υπάρχει μια ηθική γραμμή, που δεν πρέπει να ακυρώνεται: «Δεν πρέπει να θυσιάζουμε την ουσία για τη φωτογραφία, για την αποτύπωση. Η ουσία μπορεί να μεταδοθεί και με άλλους τρόπους», είπε κλείνοντας.

Η σκηνοθέτις του ντοκιμαντέρ Ανατολικά του ύπνου μου, Άννα Κεσσίσογλου υποστήριξε πως η ουσία του ντοκιμαντέρ δεν είναι τόσο το ίδιο το θέμα του, όσο το πόσα μπορεί να πει κανείς με αφορμή αυτό. Αυτό που κάνει εκείνη, όπως σχολίασε, είναι να μιλάει μέσω των ταινιών της για το πως τοποθετείται η ίδια απέναντι στα πράγματα: «Τα ντοκιμαντέρ δεν είναι η ίδια η πραγματικότητα, αλλά μέρος αυτής. Είναι απαραίτητο ο θεατής να διαβάζει πίσω από τις γραμμές, εισπράττοντας μόνο τα σημαντικά στοιχεία που έχουν να του προσφέρουν». Σχολιάζοντας τα ηθικά διλήμματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος ένας ντοκιμαντερίστας, η Α. Κεσσίσογλου είπε: «Αντιμετωπίζουμε σκληρές καταστάσεις συναισθηματικά, αλλά αναγκαστικά μαζεύουμε τις δυνάμεις μας, γιατί ενδεχομένως οι ταινίες μας να ωφελήσουν κάποιους ανθρώπους».

Ο Νίκος Λυγγούρης των Εραστών της Αξού έκανε μια ταινί

α με θέμα την αγάπη του Γιώργου και της Μαρίας, ενός ηλικιωμένου ζευγαριού σ’ ένα χωριό του Ψηλορείτη. «Τους γνώρισα τυχαία, αλλά το εύρος της σκέψης και η ευφράδεια του Γιώργου με εξέπληξε τόσο που επέστρεψα σε αυτούς αρκετές φορές», σημείωσε ο σκηνοθέτης. Πέρασαν 6 χρόνια μέχρι να τους προτείνει να κάνουν αυτό το ντοκιμαντέρ, χωρίς να χρειαστεί να προσπαθήσει πολύ για να τους πείσει, όπως αποκάλυψε. Μίλησε ακόμα για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, κυρίως σε σκηνές που ήταν φορτισμένες συναισθηματικά, ενώ απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το ρόλο που μπορεί να παίξει ένα ντοκιμαντέρ, είπε: «Μπορεί να λειτουργήσει θετικά ή αρνητικά, εξαρτάται, όπως και σε κάθε καλλιτεχνικό προϊόν, από την αξία του ».

για την αγάπη και το θάνατο

2009-01-09T10:30:00.000-08:00

Δύο σενάρια της ζωής για την αγάπη και το θάνατο

Της Μαριας Κατσουνακη

Οι διαδρομές τους είναι εντελώς διαφορετικές: ο ένας 30χρονος, με σπουδές στο οικονομικό της Νομικής, διεθνείς σχέσεις στην Αγγλία και στα πρώτα χρόνια υπάλληλος στον τραπεζικό τομέα, πριν αποφασίσει να τα εγκαταλείψει όλα για να ασχοληθεί με το σινεμά, φοιτώντας στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ. Ο άλλος αποφοίτησε από την Ανωτάτη Ακαδημία Τηλεόρασης και Κινηματογράφου του Μονάχου (αρχές του ’70), υπήρξε βασικό στέλεχος του περιοδικού «Σύγχρονος Κινηματογράφος» υπογράφοντας πολλά θεωρητικά κείμενα και έχει σεβαστή προϋπηρεσία με μεγάλου μήκους ταινίες. Ζει στο Βερολίνο. Ο Γεράσιμος Ρήγας και ο Νίκος Λυγγούρης δεν γνωρίζονται και ανήκουν σε διαφορετικές γενιές. Σήμερα, τα δύο ντοκιμαντέρ τους συναντώνται στο Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στο επίσημο πρόγραμμα. «Πάρβας, άγονη γραμμή» του Γ. Ρήγα (Σταύρος Τορνές, 7.30 μ.μ και Κυριακή 16/3 στην ίδια αίθουσα στις 5 μ.μ) και «Οι εραστές της Αξού» του Ν. Λυγγούρη (Παύλος Ζάννας, 6 μ.μ και αύριο στο Ολύμπιον στις 3 μ.μ.).

Στην πρώτη ιστορία δεν υπάρχει αφηγητής. Η ζωή πλέκει μόνη της τη δραματουργία και ο Γ. Ρήγας ζώντας ένα χρόνο στην Αμοργό την παρακολουθεί. Το καφενείο του Δημήτρη Πάρβα ανοίγει κάθε μέρα στις 5.45. Ελάχιστοι πελάτες. Γαμπροί και κόρες πηγαινοέρχονται από τα γύρω νησιά. Ο Πάρβας κατεβαίνει στα περγαλίδια (περιβόλια) καθημερινά, αγωνιά για τις καλλιέργειές του, ανασαίνει στους ρυθμούς της φύσης. Ο σκηνοθέτης στέκει αθόρυβα και όμως δραστικά. Οι Κυκλαδίτες λιγομίλητοι, ο Γ. Ρήγας «βλέπει» κινήσεις, εκφράσεις, μικροσυμβάντα, τον καφέ να φουσκώνει, το τσίπουρο να σερβίρεται, το τηλέφωνο να χτυπά. Η ασθένεια έρχεται απρόβλεπτα και ο Δ. Πάρβας, τρίτη μέρα του Πάσχα, θα πέσει αδύναμος στο κρεβάτι για να μην ξανασηκωθεί. Λιτή, στακάτη κινηματογράφιση, αλληλουχία εικόνων και ήχων, συνθέτουν αυτό το υποβλητικό ημερολόγιο του τυχαίου, μιας καθημερινότητας που μοιάζει απρόσβλητη, ώς τη στιγμή που το αναπόφευκτο διασχίζει το κατώφλι.

«Οι εραστές της Αξού» είναι ένας μυθιστορηματικός μέσα στην απλότητά του έρωτας, δύο παππούδων, πλέον, του Γιώργου και της Μαρίας, σε ένα κρητικό χωριό κοντά στα Ανώγεια. Ενας έρωτας ήρεμος, γαλήνιος, καρτερικός, που σκιάζεται από την απειλή του θανάτου. Ο Γιώργος μπορεί να φύγει από τη ζωή οποιαδήποτε στιγμή. Κοιτάει τη Μαρία, που δουλεύει στον αργαλειό, στα μάτια, τη θεωρεί ό,τι πιο όμορφο υπάρχει. «Αγαπηθήκαμε στα περιβόλια με ένα τρόπο παιδικό», λέει στο φακό. Και όταν ο Ν. Λυγγούρης τον ρωτά τι νιώθει όταν την κοιτάζει, αν τη βρίσκει πάντα ωραία, εκείνος απαντά: «Ιδια όπως όταν τη γνώρισα την πρώτη μέρα στο περιβόλι με ένα κόκκινο φορεματάκι. Η αγάπη δεν έφυγε, δεν φεύγει». Επισκέψεις στο γιατρό, φόβοι, αγωνίες, ένας έρωτας ρομαντικός και, ταυτόχρονα, αξιοζήλευτα πραγματικός. «Στα μάτια μου η ζωή αυτού του ζευγαριού ήταν σαν να έχει ξεφύγει από το χρόνο και τις δυναστεύσεις», λέει ο Ν. Λυγγούρης. Το ντοκιμαντέρ του διαθέτει την ευαισθησία του ασκημένου παρατηρητή και τον κυματισμό του έμπειρου κινηματογραφιστή.

49ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

2009-01-08T11:45:00.000-08:00

49ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Του ΝΙΝΟΥ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗ

Σκηνή από το ντοκιμαντέρ του Γεράσιμου Ρήγα «Πάρβας, άγονη γραμμή». Πορτρέτο μιας οικογένειας που φροντίζει το μοναδικό καφενείο της Χώρας της Αμοργού και, κυρίως, του Δημήτρη Γιαννακού, που δεν υπάρχει πια

Στα ενδιαφέροντα ελληνικά ντοκιμαντέρ του Φεστιβάλ και η ταινία «Πάρβας, άγονη γραμμή» του Γεράσιμου Ρήγα. Είναι μια καταγραφή με κάθε μικρή λεπτομέρεια της καθημερινής ζωής μιας οικογένειας, που ζει στη Χώρα της Αμοργού, φροντίζοντας το μοναδικό καφενείο της πόλης. Το ντοκιμαντέρ μάς γνωρίζει με τον καλύτερο τρόπο τα διάφορα πρόσωπα, ιδιαίτερα τον πατέρα της οικογένειας, Δημήτρη Γιαννακό, γνωστό ως Πάρβα, καταγράφοντας τον τελευταίο χρόνο της ζωής του, ζωής δεμένης με την παράδοση αιώνων. *

49o ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

2009-01-08T11:38:00.000-08:00

Η ΕΚΠΛΗΞΗ ΑΠΟ ΤΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Έχοντας δει όλες τις ελληνικές ταινίες, οι οποίες έχουν προβληθεί στο Φεστιβάλ, μπορούμε να πούμε ότι το ντοκιμαντέρ, σαν κινηματογραφικό είδος, πήρε την “εκδίκησή” του. Ταινίες όπως “Ψυχραιμία”, του Νίκου Περάκη, που περιγράφουν μια νοσηρή κατάσταση, αλλά με ένα τρόπο εντελώς επιδερμικό, εδώ τα περίφημα Ζωνιανά, είναι μία από τις καλύτερες περιπτώσεις. Δυστυχώς, το “Μικρό έγκλημα”, του Χρίστου Γεωργίου, έχει φόντο τη Σαντορίνη και περιγράφει καταστάσεις κωμικοτραγικές. Αυτό όμως που καταφέρνει είναι να γελοιοποιεί είτε τον περιθωριακό τύπο, ο οποίος φαντασιώνεται ότι είναι ο Μαραντόνα, είτε τον μπάτσο, ο οποίος προσπαθεί να κάνει τη δουλειά του και ζει μέσα σε ένα αδιάφορο κοινωνικό περιβάλλον, και να κριτικάρει, δίνοντάς του μια θέση ισχύος, τον προϊστάμενο της αστυνομίας, ο οποίος δεν ενδιαφέρεται για τίποτε. Έτσι η ταινία μπορεί να ιδωθεί μόνο σα μια ενδιαφέρουσα μπουρλέσκ κωμωδία, αλλά μέχρι εκεί.

Θα μείνουμε όμως σε δύο ντοκιμαντέρ που μας δίνουν την ευκαιρία να θίξουμε κάποια πράγματα που αναφέρονται στη θεωρία του κινηματογράφου, ειδικά στο χώρο του ντοκιμαντέρ, όπου αυτό νοείται σαν ένα κινηματογραφικό είδος.

Το πρώτο από αυτά είναι η ταινία του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, “Τη νύχτα που ο Πεσσόα συνάντησε τον Καβάφη”. Εδώ έχουμε πολλές ιστορικές ανακρίβειες. Ο Πεσσόα δε συνάντησε ποτέ τον Καβάφη. Πιθανόν ο λογιστής που πήγε στην Αμερική για να δουλέψει και γύρισε πίσω στην Αρκαδία, για να μείνει μόνιμα, σε προχωρημένη πλέον ηλικία, δεν ενδιαφέρεται να γίνει συγγραφέας. Όμως αυτός είναι το μόνο υπαρκτό πρόσωπο και το ενδιαφέρον του για τον Πεσσόα και τον Καβάφη είναι επίσης ένας γεγονός: αυτός είναι ο αφηγηματικός πυρήνας του ντοκιμαντέρ. Γύρω από αυτόν δομείται μια αφήγηση, η οποία είναι αυθαίρετη, όσο αυθαίρετη είναι η κάθε μυθοπλασία. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, η ταινία μπαίνει στο χώρο του κινηματογράφου και ριζώνει εκεί. Παίρνει όλα τα χαρακτηριστικά μιας καλής κινηματογραφικής ταινίας, είναι κινηματογράφος. Συναντά τον κινηματογράφο του Ρους, του Μαρκέρ, του Φλάερτι και του Ίβενς, για να αναφέρουμε μερικούς μόνο από αυτούς που έδωσαν μια νέα πνοή στο ντοκιμαντέρ, το ενέταξαν στον κινηματογράφο, του έδωσαν τη δραματοποίηση, κάνοντας το ένα όμορφο και γλαφυρό είδος αφήγησης. Και η ταινία του Χαραλαμπόπουλου είναι σαν αυτές: όμορφη, γοητευτική, άριστα δομημένη στην κινηματογραφική αφήγησή της. Της ευχόμαστε ένα καλό ταξίδι στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Το δεύτερο ντοκιμαντέρ υπηρετεί ένα πολύ δύσκολο είδος στον κινηματογράφο. Μιλάμε για το cinema verite ή kino ravda, όπως συνηθίζεται να λέγεται, όπως το έχουμε δει στις περισσότερες ταινίες του Τζίγκα Βερτόφ, ειδικά στον “Άνθρωπο με τη μηχανή”. Η προέκταση αυτού του κινηματογράφου είναι το direct cinema, όπως έχει ξεκινήσει με το Λικόκ. Εδώ ο Γεράσιμος Ρήγας, στην ταινία “Πάρβας, άγονη γραμμή”, κάνει καλύτερο κινηματογράφο από το Φρέντερικ Γουάιζμαν, πλησιάζοντας του αδελφούς Μέιζλες, οι οποίοι έκαναν direct cinema, κινηματογραφώντας τις συναυλίες γνωστών μουσικών συγκροτημάτων. Εδώ έχουμε τον Πάρβα. Είναι καφετζής και ζει στην Αμοργό. Η κάμερα παρακολουθεί τη ζωή του, όπως και αυτή των φίλων του. Ο σκηνοθέτης δεν επεμβαίνει κάνοντας ερωτήσεις (τουλάχιστον αυτό φάνηκε στην ταινία, δεν ξέρουμε τι έγινε σε επίπεδο προετοιμασίας παραγωγής). Όλοι συζητούν μεταξύ τους και ξεδιπλώνουν σε εμάς την πραγματικότητα. Οι μεσότιτλοι μας φέρνουν στην εποχή του βωβού κινηματογράφου, απαιτώντας από εμάς τη σιωπή μας και το σεβασμό μας στο υποκείμενο της έρευνας του σκηνοθέτη. Ο Πάρβας πεθαίνει και από τότε ξεκινά μια άλλη αφήγηση, πάντα στο ίδιο στιλ, που, αυτή τη φορά, μας βάζει μέσα στην περιγραφή της αμοργιανής καθαρά κοινωνίας. Μετά από όλα αυτά καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε να κάνουμε με την περίπτωση ενός κατοίκου της Αμοργού, αλλά με την ίδια την Αμοργό. Η συγκίνηση έρχεται κατά κύματα, ο σκηνοθέτης δεν την εκβιάζει, είναι το αποτέλεσμα μιας πολύ καλής αφήγησης.

Γιάννης Φραγκούλης

Gerasimos Rigas: Habits

2009-01-08T10:45:00.000-08:00

Gerasimos Rigas: Habits

The documentary follows the students of the Athens State School of Dance, the choreographers, the dance teachers, as well as management personnel in their laborious effort to create dancers. The director said that at the basis of his film - which is his first – is the absence of narration and interviews and the simple recording of the action: “The film’s technique is that of cinema verite” he declared and added: “I believe that simple recording has a timeless value”. It is after all an effort to excite the viewer’s imagination by presenting images of the hard work of the young people studying at the School, in other words an effort to give birth to human stories.

According to him, the title “Habits” refers to a phrase used by a teacher at the School – she urged the young people, the hopeful dancers, to not develop habits – but also to the whole process of painful exercises: “These exercises, tough, difficult, repetitive, had the purpose of getting the students to cast off the old habits of their bodies, so that the body would become neutral, the permitting them to express themselves through dance”, he said. Finally, speaking of what he got out of the making of his film, the director stressed that what was interesting was the entire process of creating the film as well as his own effort to get rid of some of his habits, to transform himself into an invisible and non involved observer.

Γεράσιμος Ρήγας: Συνήθειες

Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί τους μαθητές της Κρατικής Σχολής Χορού της Αθήνας, τους χορογράφους, τους δασκάλους μπαλέτου αλλά και το διοικητικό προσωπικό κατά την κοπιώδη προσπάθειά τους να δημιουργήσουν χορευτές. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης εξήγησε ότι στη βάση της ταινίας του – που είναι και η πρώτη του – βρίσκεται η απουσία αφήγησης και συνεντεύξεων και η απλή καταγραφή των τεκταινόμενων: «Η τεχνική της ταινίας είναι αυτή του σινεμά verité», δήλωσε ο ίδιος και πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι η απλή καταγραφή έχει μια διαχρονική αξία».

Πρόκειται, εξάλλου, για μια προσπάθεια να ερεθίσει τη φαντασία του θεατή παρουσιάζοντας τις εικόνες απ’ την σκληρή προσπάθεια των παιδιών που μαθητεύουν στη σχολή, μια προσπάθεια, με άλλα λόγια, να γεννηθούν ανθρώπινες ιστορίες. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο τίτλος «Συνήθειες» αναφέρεται σε φράση που ανήκει σε δασκάλα της Σχολής – παρότρυνε τα παιδιά, τους επίδοξους χορευτές, να μην έχουν συνήθειες – αλλά και στην όλη διαδικασία των επίπονων ασκήσεων: «Οι ασκήσεις αυτές, σκληρές, δύσκολες, επαναλαμβανόμενες, είχαν ως στόχο ν’ αποβάλουν οι μαθητές παλιές συνήθειες του σώματός τους, ώστε αυτό ν’ αποκτήσει μια ουδετερότητα, η οποία θα τους επιτρέψει να εκφραστούν μέσα απ’ το χορό», είπε ο ίδιος. Τέλος, μιλώντας για το τι αποκόμισε απ’ την κινηματογράφηση της ταινίας του, ο σκηνοθέτης τόνισε ότι το ενδιαφέρον ήταν η όλη διαδικασία της δημιουργίας της ταινίας καθώς και η δική του προσπάθειά του ν’ αποβάλει κι αυτός κάποιες συνήθειες, να μετατραπεί σε αόρατο και μη εμπλεκόμενο παρατηρητή.

ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

2009-01-08T10:44:00.000-08:00

ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Σκηνοθεσία:	Γεράσιμος Ρήγας, Melis Senerdem
Φωτογραφία:	Γ. Ρήγας, Melis Senerdem, Αναστάσης Αγάθος
Μοντάζ:	Γ. Ρήγας, Yunjie Nies
Ήχος:	Γ. Ρήγας
Παραγωγός:	Γ. Ρήγας, Melis Senerdem
	Video Έγχρωμη 52' Eλλάδα, 2003

Μέσα από την ταινία ανακαλύψαμε εμπειρίες και μνήμες των Ελλήνων και των Τουρκοκύπριων που ζουν κάτω από την πίεση της διχοτόμησης. Άνθρωποι και από τις δύο κοινότητες - πρόσφυγες, κρατούμενοι πολέμου, ανθρακωρύχοι και τεχνίτες - θυμούνται πώς βίωσαν τα γεγονότα. Η ταινία εστιάζει στην ´Αντρεα και τη Σεβιλέι. Οι δύο γυναίκες είναι μέλη μιας ομάδας νέων ανθρώπων οι οποίοι συναντιούνται μία φορά το μήνα στην «πράσινη γραμμή», για να μάθουν ο ένας για τον άλλο και να βρουν τρόπους για την αποκατάσταση της ειρήνης και την επανένωση του νησιού.

ΜΕΡΕΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

2009-01-08T07:15:00.000-08:00

Κάθε ταινία ντοκιμαντέρ αποτελεί κι από ένα ξεχωριστό πορτρέτο. Στην τρίτη τους χρονιά, οι ΜΕΡΕΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ παρουσιάζουν ταινίες που ψηλαφούν, η καθεμία με τον τρόπο της, τα διακριτά χαρακτηριστικά διαφορετικών μεταξύ τους προσώπων, καταστάσεων και θεμάτων, δίνοντας στο θεατή την ευκαιρία να απολαύσει και να «μελετήσει» πορτρέτα άλλοτε γνώριμα, άλλοτε αξιοπερίεργα, κάθε φορά όμως ιδιαίτερα και μοναδικά, είτε πρόκειται για μονάδες είτε για πολυφωνικά, αλλά αδιάσπαστα σύνολα.

Για πρώτη φορά φέτος, το κινηματογραφικό κομμάτι των ΓΙΟΡΤΩΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ επεκτείνεται και συμπεριλαμβάνει ξενόγλωσσες ταινίες στο πρόγραμμά του. Πέρα από το υπέροχο «Grizzly Man» του γνωστού σκηνοθέτη Βέρνερ Χέρτσογκ, οι υπόλοιπες ξένες παραγωγές αποτελούν μια συνεργασία με τοECOCINEMA, το οποίο θα παρουσιάσει κατά τις Μέρες Ντοκιμαντέρ ένα μέρος από το εξαιρετικό φετινό του πρόγραμμα.

Πάρβας, άγονη γραμμή
Σκηνοθεσία: Γεράσιμος Ρήγας. Ελλάδα, 2008, 78'
Ελληνικά με αγγλικούς υπότιτλους

Η ταινία εστιάζει σε μια συγκεκριμένη σειρά από στιγμές της καθημερινότητας του Δημήτρη Γιαννάκου (Πάρβα), της γυναίκας του Φλώρας και των τριών θυγατέρων τους από τη χώρα της Αμοργού. Στις πλέον γαλήνιες και στις πλέον άγριες στιγμές, η φύση είναι ένας επιπλέον συγγενής, εχθρικός καμιά φορά. Τα περιβόλια, οι ρεματιές, τα οπωροφόρα είναι καθημερινοί σύντροφοι. Ο Δημήτρης Γιαννακός είναι από τους τελευταίους που πρόφτασαν να γεράσουν με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κρατάει μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως κι ένας μακρινός του πρόγονος.

ΓΙΟΡΤΕΣ ΑΜΟΡΓΟΥ

2009-01-08T07:14:00.000-08:00

Οι Γιορτές Αμοργού 2008 θα ξεκινήσουν στις 20 Ιουλίου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
Κινηματογραφικό φεστιβάλ "Μέρες Ντοκιμαντέρ" Το φεστιβάλ "Μέρες Ντοκιμαντέρ" περιλαμβάνει ελληνικά και ξένα ντοκιμαντέρ σε συνεργασία με το διεθνές κινηματογραφικό φεστιβάλ ECOCINEMA και την Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού. Κυριακή 20, Δευτέρα 21 και Σάββατο 26, Κυριακή 27 Ιουλίου, στο Βρούτση και στα Κατάπολα Πρόγραμμα προβολών: Κυριακή 20 Ιουλίου 21:15 ΤΟ ΜΕΤΑΞΑΡΙΟ του Βαγγέλη Βασσάλου και της Γιούλης Τσοτσόλη 22:15 GRIZZLY MAN του Βέρνερ Χέρτσογκ Στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου στα Κατάπολα Δευτέρα 21 Ιουλίου 21.15 ΟΙ ΕΡΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΞΟΥ του Νίκου Λυγγούρη 22.45 ΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟ ΒΑΛΤΟ της Αλίντας Δημητρίου Στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου στα Κατάπολα Σάββατο 26 Ιουλίου - ECOCINEMA 21.30 ΘΩΡΗΚΤΟ ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ του Μόργκαν Μάθιους 22.30 ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΜΕΣ ΣΤΟ ΤΣΑΪ των Λεζ Μπλανκ και Τζίνα Λάιμπρεχτ Στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου στα Κατάπολα Κυριακή 27 Ιουλίου - ECOCINEMA 20.30 ΠΑΡΒΑΣ - ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ του Γεράσιμου Ρήγα 22.30 ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ - ECOCINEMA του Νιντά Σινοκρότ Στο κτήριο της Κινηματογραφικής Λέσχης Αμοργού στο Βρούτση
ARRIBA: Τσίρκο είναι όταν η σκόνη γίνεται χρυσόσκονη Ακροβατική χορευτική παράσταση από τον αργεντινό ακροβάτη Camilo Bentancor και την ομάδα του Κι Όμως Κινείται. Τρίτη 22 Ιουλίου, στο λιμάνι της Αιγιάλης
ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ Έκθεση για τον ήρωα του Θεάτρου Σκιών. Αφιέρωμα στον Αμοργιανό καραγκιοζοπαίκτη Κ. Γεράκη. Εγκαίνια στις 24 Ιουλίου, διάρκεια έως 20 Αυγούστου, στο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου της Χώρας
ΕΙΡΗΣΘΩ ΕΝ ΠΑΡΟΔΩ http://www.myspace.com/iristhoenparodo Έξι νέοι μουσικοί παρουσιάζουν ένα ευρύ μουσικό φάσμα από δικές τους οργανικές συνθέσεις, jazz standards, παραδοσιακούς σκοπούς μέχρι και συνθέσεις σύγχρονων δημιουργών από διαφορετικές μεταξύ τους μουσικές κουλτούρες. Δευτέρα 28 Ιουλίου, στο Ξυλοκερατίδι
ΜΑΡΙΟΣ ΠΑΠΑΔΕΑΣ ΚΑΙ ΟΙ SUNTOURISTAS Γλέντι με σμυρνέικα και παραδοσιακά τραγούδια με τον Μάριο Παπαδέα (σαντούρι) και το συγκρότημά του. Τρίτη 29 Ιουλίου,στη Λαγκάδα
ULUGBEK PALVANOV Ρεσιτάλ πιάνου από το Ρώσο πιανίστα. Τετάρτη 30 Ιουλίου, στο πλακόστρωτο στην είσοδο της Μονής Χοζοβιώτισσας
ΝΙΚΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΠΑΝΟΥ http://www.kerosmusic.gr Συναυλία με τραγούδια και μουσικές από όλο το Αιγαίο. Πέμπτη 31 Ιουλίου, στην πλατεία της Λόζας στη Χώρα
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΚΙΩΝ Από τον Αθηναϊκό Θίασο Σκιών του Aθω Δανέλλη. Πέμπτη 31/7 (Χώρα), Παρασκευή 1/8 (Κατάπολα), Σάββατο 2/8 (Αρκεσίνη), Κυριακή 3/8 (Θολάρια)
ΝΥΧΤΕΡΙΝΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ Με την καθοδήγηση και τον εξοπλισμό της Αστρονομικής Εταιρείας Κέρκυρας. Ομιλίες μελών της Αστρονομικής Εταιρείας. Δευτέρα 4 - Τετάρτη 6 Αυγούστου, σε διάφορα σημεία του νησιού

Ερωτας δίχως ηλικία

2009-01-07T15:57:00.000-08:00

Ερωτας δίχως ηλικία

Tης Μαριας Κατσουνακη

Τι ενδιαφέρον μπορεί να παρουσιάζει η σχέση ενός ηλικιωμένου ζευγαριού που έχει περάσει τουλάχιστον μισόν αιώνα κοινού βίου είτε μέσα στη σιωπή είτε σε διαλόγους μάλλον στερεότυπους που δηλώνουν όμως μιαν άρρηκτα δεμένη καθημερινότητα; Δύο σκηνοθέτες, που έδειξαν πρόσφατα τις ταινίες τους στο 10ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, και ανήκουν σε διαφορετικές γενιές -όπως έχουμε ήδη επισημάνει- προτείνουν μια διαφορετική (ή μήπως ίδια) ανάγνωση της αγάπης στην τρίτη ηλικία. Κάπως κακόηχο αυτό της «τρίτης ηλικίας», ομολογουμένως, σαν να δηλώνει διακριτική απόσυρση από την ενεργό δράση ή σαν να πρόκειται για μία λιγότερο τραυματική υποδήλωση των γηρατειών. Εχουμε συνδέσει τον έρωτα με τη μέθεξη των νιάτων, τα αρυτίδωτα πρόσωπα και το σφρίγος των σωμάτων και η θέα των μεγάλων σε ηλικία ανθρώπων που κοιτάζονται με τρυφερότητα στα μάτια κερδίζει όλη μας τη συμπάθεια και την απορία, σαν μια απόκλιση από την κανονικότητα.

Ομως, ο Νίκος Λυγγούρης στους, βραβευμένους, «Εραστές της Αξού» και ο Γεράσιμος Ρήγας στο «Πάρβας, άγονη γραμμή» επικοινωνούν υπόγεια. Οι σκηνοθέτες διασταυρώνουν τα βλέμματά τους πάνω σε δυο ζευγάρια γερόντων που ζουν οι μεν στην Κρήτη, οι δε στην Αμοργό. Ο έρωτας της 69χρονης Μαρίας και του 73χρονου Γιώργου στο χωριό Αξός, μοιάζει αιώνιος και ακίνητος. Ολα γύρω αλλάζουν· το χωριό μεταβάλλεται καθημερινά από τον τουρισμό και τις επιδοτήσεις αλλά οι δυο τους εξακολουθούν να κοιμούνται αγκαλιά από φόβο μήπως συμβεί κάτι τη νύχτα αλλά και από ανάγκη. Ο Γιώργος, ομορφάντρας στα 73 του, δηλώνει ότι βλέπει τη σύντροφό του αναλλοίωτη στο χρόνο «όπως όταν τη γνώρισε την πρώτη μέρα στο περιβόλι με ένα κόκκινο φόρεμα». Ο Πάρβας, ιδιοκτήτης καφενείου στην Αμοργό αναπνέει χρόνια τώρα στον ίδιο ρυθμό με τη γυναίκα του, δίπλα του στη δουλειά, να ψήνει καφέδες και να συντηρεί το μαγαζί. Οι δυο τους μιλούν ελάχιστα. Λίγες κουβέντες και κοφτές. Η σχέση τους δεν εκδηλώνεται όπως των «εραστών της Αξού», δεν είναι το ίδιο λυρική, ρομαντική, εκφρασμένη. Για κάποιον, μη προσεκτικό θεατή, θα μπορούσε να είναι και μια σχέση απονεκρωμένη, που υπάρχει με τη δύναμη της αδράνειας. Ομως η έγνοια και η φροντίδα της, όταν εκείνος πέφτει βαριά άρρωστος και φεύγει από τη ζωή, δεν έχουν διεκπαιρεωτικό χαρακτήρα ούτε υποκινούνται από «συζυγική υποχρέωση». Σκληροτράχηλη καθώς είναι, στέκεται δίπλα του βράχος αμετακίνητος. Τον παρακολουθεί, τον αφουγκράζεται, προλαβαίνει τις ανάγκες του.

Και οι δυο σκηνοθέτες συνθέτουν έναν ύμνο, σιωπηλό ή ρητό, στην ανθρώπινη συνύπαρξη, στην τρυφερότητα, στην καλοσύνη και στην επικοινωνία (με τους κώδικες του καθενός), που η ηλικία στεριώνει, ησυχάζει και «αφυδατώνει» τόσο ώστε να αποβάλλεται ο βαμπιρισμός και η κτητικότητα, να αναδύεται η γόνιμη πλήξη της επανάληψης. Εκεί όπου όλα φτάνουν στο τέλος χωρίς να αποξηραίνονται.

πηγή http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_18/03/2008_263203

H Αμοργός με αργό περπάτημα

2009-01-07T12:22:00.000-08:00

H Αμοργός με αργό περπάτημα

της Xαράς Κιοσσέ

Το σήμερα και το χθες του κυκλαδίτικου νησιού

H Αμοργός, οι πύργοι της, οι αρχαίες της πόλεις, και κυρίως η Μινώα, είναι για τη Λίλα Μαραγκού μια υπόθεση τελείως προσωπική. Είναι μια τρέλα λέει η ίδια, είναι ένα πάθος λέμε εμείς. H Αμοργός είναι το νησί της, οι ρίζες του είναι οι ρίζες της και η ιστορία του είναι το έργο της ζωής της. Γι' αυτό και ο τόμος Αμοργός I - H Μινώα, η πόλις, ο λιμήν και η μείζων περιφέρεια, παρά τον ακαδημαϊσμό του τίτλου, δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό σύγγραμμα ούτε είναι απλώς η δημοσίευση μιας ανασκαφής. Είναι αυτά, αλλά μαζί είναι και ένα βιβλίο όπου η αρχαιολογική πληροφορία εμπλουτίζεται από τις προσωπικές εντυπώσεις, όπου οι τοπικές παραδόσεις συμπληρώνουν τις λίγες αρχαίες μαρτυρίες, όπου τα παλιά τοπωνύμια καταγράφονται συστηματικά για να μην ξεχαστούν, όπου το σήμερα μπλέκεται με το χθες έτσι ώστε να αποδίδεται ανάγλυφη η ιστορική συνέχεια. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για τον πρώτο τόμο της ιστορίας της Αμοργού, μιας ιστορίας που γράφεται για πρώτη φορά.

Το βιβλίο όμως δεν είναι μόνο ένα ιστορικό βιβλίο. Παρ' όλο που η συγγραφέας διατηρεί από την αρχή ως το τέλος μια σχεδόν «αμείλικτη» επιστημονική συνέπεια, τόσο στα καθαρά αρχαιολογικά κεφάλαια, όπως αυτά που αφορούν την ανασκαφή της Μινώας, όσο και στην ιστορική αφήγηση, οι περιγραφές της φύσης και του τόπου γενικότερα είναι γλαφυρές. Το τελευταίο κεφάλαιο «Από το Φυτονυμικό της Αμοργού» είναι αφιερωμένο στον πλούτο της «πολυβοτάνου γης της Αμοργού» δίνοντας μια προσωπική και ταυτόχρονα οικολογική διάσταση στο έργο, ενώ οι αναφορές στη διάλεκτο και στις τοπικές παραδόσεις καλύπτουν τη λαογραφική πλευρά της εξιστόρησης. H Αμοργός I της Λίλας Μαραγκού είναι ένα βιβλίο ιστορικό και ταυτόχρονα ένα βιβλίο-κραυγή για ένα νησί ξεχασμένο και απομονωμένο.

Προτού όμως μιλήσουμε για το ίδιο το βιβλίο καλό είναι να θυμόμαστε ότι οι αρχαίοι γεωγράφοι όπως και οι βυζαντινοί λεξικογράφοι δίνουν ελάχιστες πληροφορίες για την Αμοργό και την ιστορία της. Εκτός από τις τρεις πόλεις που ήταν κτισμένες στη δυτική ακτή του νησιού αντικριστά στο Αιγαίο, δηλαδή την Αρκεσίνη στο νότιο άκρο, την Αιγιάλη στο βόρειο και σχεδόν στο κέντρο της ακτής και επάνω από το μεγάλο λιμάνι τη Μινώα, πολύ λίγες άλλες πληροφορίες έφθασαν ως τις ημέρες μας. Ο ψευδο-Σκύλαξ, που έζησε τον 6ο π.X. αιώνα, στο έργο του Περίπλους αναφέρει: «Αμοργός, αύτη τρίπολις και λιμήν...» αποδίδοντας με αυτόν τον τρόπο σημασία και στο πολύ βαθύ λιμάνι του νησιού που υπήρξε πάντα ζωτικό στοιχείο της Αμοργού και το σημείο επαφής της με τον γύρω κόσμο.

Ως το 1837 που ο Λουδοβίκος Ρος επισκέφθηκε το νησί, οι αρχαιότητες της Αμοργού ήταν τελείως άγνωστες. Ως τότε το κυκλαδίτικο νησί ήταν για όλους μια στενόμακρη λωρίδα από λόφους χωρίς ιδιαίτερη βλάστηση, και με κύριο χαρακτηριστικό ένα πολύ βαθύ λιμάνι που χρησίμευε ως σταθμός ανεφοδιασμού αλλά και ως καταφύγιο των ναυτικών που διέσχιζαν το Αιγαίο από Δύση σε Ανατολή και αντίστροφα. Κατά τους αιώνες που το Αιγαίο μαστιζόταν από την πειρατεία, το Κατάπολο πρόσφερε άσυλο στους ναυτικούς, ενώ ακόμη και σήμερα θεωρείται ένα πολύ ασφαλές αραξοβόλι για όλων των ειδών τα πλοία όταν σηκώνονται τα μελτέμια που κάνουν το νησί απρόσιτο.

Τα αρχαία ερείπια
Ο βαυαρός ελληνιστής επισκέφθηκε την Αμοργό το 1837 και το 1840 με την ιδιότητα του γενικού εφόρου αρχαιοτήτων και από την πρώτη φορά, αφού εντόπισε και κατέγραψε τα αρχαία λείψανα που ήταν ακόμη διάσπαρτα στο λιμάνι των Καταπόλων, ανέβηκε ως τον λόφο της Μουντουλιάς που δεσπόζει στη νότια πλευρά του λιμανιού, για να δει «τα παλάτια, τον θρόνο και τον τάφο του Μίνωα», όπως ήθελε τα αρχαία κατάλοιπα η προφορική παράδοση του νησιού. Αντί όμως για θρόνους και παλάτια, εκείνος βρήκε τη Μινώα και, όπως σημειώνεται στο βιβλίο, «στηριγμένος στις επιγραφές και στα κατά χώραν σωζόμενα ερείπια, τα οποία, λόγω της εγκατάλειψης της πόλεως από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και εξ αιτίας της μορφολογίας του εδάφους, δεν είχαν όλα καλυφθεί με χώματα, αναγνώρισε με απόλυτη βεβαιότητα τη θέση της αρχαίας πόλεως. Από αυτήν την πρώτη και μοναδική, ακριβέστατη περιγραφή των τότε πολυάριθμων και καλύτερα σωζομένων ορατών λειψάνων, αντλούμε πάντα πολύτιμες πληροφορίες για την έρευνα της τοπογραφίας της Μινώας...». Αυτή είναι η θετική πλευρά της ανακάλυψης του Ροσς. Υπάρχει όμως και μια άλλη λιγότερο θετική πλευρά και αυτή είναι η τύχη που περιμένει τα «ανεσκαμμένα» αρχαία ερείπια όταν αφεθούν αφύλαχτα όπως συνέβη μετά την επίσκεψη του βαυαρού αρχαιολόγου.

Σαράντα χρόνια μετά την αποκάλυψη και ταύτιση των αρχαίων οικοδομημάτων της Μινώας από τον Ροσς, ο Αντ. Μηλιαράκης το 1884 σημειώνει σε μια αναφορά του την εγκατάλειψη των αρχαίων ερειπίων και την «αρπαγή» του αρχαίου δομικού υλικού «προς κτίσιν νέων οικήσεων». Οπως συνέβη και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας του 19ου αιώνα, όταν κατέρρευσε ο μύθος για τα παλάτια του Μίνωα, τα αρχαία κτίσματα έχασαν την αίγλη τους και στον νου των Αμοργιανών μετατράπηκαν σε σωρούς από επεξεργασμένες πέτρες, έτοιμο υλικό δηλαδή για να χρησιμοποιηθεί στο κτίσιμο σπιτιών. Ετσι όσες από τα αρχαία μάρμαρα δεν οδηγήθηκαν στα ασβεστοκάμινα, βρήκαν δεύτερη χρήση στους χωραφότοιχους και στα σπίτια που κτίζονταν εκείνη την εποχή. Την ίδια τύχη είχαν μάρμαρα από σπασμένα αγάλματα, επιγραφές, σπόνδυλοι από κίονες κ.ά. Μετά ήρθαν με τη σειρά τους οι λαθρανασκαφείς και οι αρχαιοκάπηλοι.

Μισόν αιώνα μετά τις ανασκαφές του Ροσς ένας άλλος αρχαιολόγος, ο γάλλος G. Dechamps, ερεύνησε την Αμοργό. Ηταν το 1888 και, όπως σημειώνεται στο βιβλίο, οι ανασκαφές του ήταν ευρηματοθηρικού και ερασιτεχνικού χαρακτήρα, καθώς έγιναν προς αναζήτησιν «αγαλμάτων των αρχαϊκών χρόνων και επιγραφών της καλής εποχής», δηλαδή των κλασικών χρόνων. Παρ' όλο που και αυτή τη φορά ήρθαν στο φως σημαντικά ευρήματα - επιγραφές, αρχιτεκτονικά μέλη, ειδώλια, κεραμικά κτλ. -, τα κατάλοιπα και αυτής της ανασκαφής είχαν την ίδια τύχη με εκείνα της παλαιότερης του Ροσς καθώς έμειναν και αυτά αφύλαχτα στο έλεος των αρχαιοκαπήλων. Υστερα από έναν αιώνα εγκατάλειψης, το 1981, η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων κυρία Λίλα Μαραγκού έβαλε μπρος τη δική της ανασκαφή στη Μινώα. H έρευνα όμως στο νησί είχε αρχίσει δέκα χρόνια νωρίτερα.

Πέτρα με πέτρα
H Λίλα Μαραγκού επέστρεψε στην Αμοργό το 1972 και επί δέκα χρόνια περπάτησε το νησί πέτρα με πέτρα καταγράφοντας ό,τι είχαν βρει οι παλιοί αρχαιολόγοι. Μετά άρχισε να κοσκινίζει τα ξανασκαμμένα χώματα της ανασκαφής του Dechamps. Το σκάψιμο συνεχίστηκε στα χώματα των λαθρανασκαφών των αρχαιοκαπήλων, «γιατί την Αμοργό την ρήμαξαν συστηματικά τη δεκαετία του '60 οι αρχαιοκάπηλοι και οι γυρολόγοι που πλήρωναν τους Αμοργιανούς για να σκάβουν βαθύτερα τα αμπέλια τους και να τους βρίσκουν ειδώλια» λέει. Μετά τη συστηματική περιήγηση του νησιού ήρθε η συστηματική ανασκαφή στη Μινώα και η έρευνα στις άλλες δύο αρχαίες πόλεις χωρίς να σταματήσει το περπάτημα, η αναζήτηση, η εξερεύνηση. Στη Μινώα βρήκε αρχαιολογικές μαρτυρίες που βεβαιώνουν την κατοίκηση της θέσης από τη νεολιθική εποχή, ενώ παράλληλα εντοπίστηκαν νέες κυκλαδικές θέσεις και φάνηκε πόσο πυκνή ήταν η κατοίκηση του νησιού κατά την κυκλαδική περίοδο, ενώ γύρω και από τις τρεις πόλεις αποκαλύφθηκαν τείχη που χρονολογούνται από τα γεωμετρικά χρόνια.

H περιήγηση της αρχαιολόγου στο νησί συνεχίστηκε και μετά το 1981, όταν άρχισε τη συστηματική ανασκαφή της Αρχαιολογικής Εταιρείας στη Μινώα. Είναι μια περιήγηση που γίνεται με σύστημα και αργό περπάτημα, γιατί, όπως έλεγε ένας από τους μεγάλους δασκάλους της Αρχαιολογίας, ο Γεώργιος Καρούζος, μόνο έτσι μπορεί ο αρχαιολόγος να αισθανθεί τον τόπο και την ιστορία του. Χάρη σε αυτό το «αργό περπάτημα», η κυρία Μαραγκού βρήκε αγάλματα κτισμένα σε μάντρες, βρήκε επιγραφές που είχαν χρησιμοποιηθεί για κατώφλια εκκλησιών, βρήκε ακόμη και τη χαμένη από το 1908 συλλογή Ιωαννίδη. Βρέθηκε θαμμένη σε ένα κοτέτσι, όπου ύστερα από κανονική ανασκαφή αποκαλύφθηκαν 140 επιγραφές και αγάλματα που μεταφέρθηκαν και φυλάσσονται στο μικρό Μουσείο της Αμοργού μαζί με χιλιάδες άλλα αρχαία εν αναμονή του ενδιαφέροντος της πολιτείας για την έκθεσή τους σε ένα μουσείο άξιο της σημασίας και του αρχαιολογικού πλούτου της Αμοργού.

Το βιβλίο Αμοργός I - H Μινώα χωρίζεται σε έξι μέρη. H εξιστόρηση αρχίζει με ένα σκαρίφημα της ιστορίας του νησιού από τους προϊστορικούς ως και τους νεότερους χρόνους, συνεχίζεται με την αφήγηση της αρχαιολογικής έρευνας στη Μινώα, την περιγραφή των ορατών αρχαίων καταλοίπων σε όλο το νησί, την αναφορά στον Λιμένα, που υπήρξε το επίνειο της Μινώας, την περιγραφή της υπαίθρου που περιβάλλει τη Μινώα και καταλήγει στο έκτο μέρος, που είναι αφιερωμένο στα φυτά και στα βότανα του νησιού. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα ιστορικό βιβλίο (εκδόθηκε χάρη σε χορηγία του Ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου)γραμμένο με επιστημοσύνη, που κατορθώνει όμως να γοητεύει τον αναγνώστη ο οποίος ανακαλύπτει πως η ιστορία μπορεί να γίνεται και συναρπαστική.

πηγή: Το ΒΗΜΑ, 21/12/2003

Φωτογραφικό Υλικό

2009-01-07T12:06:00.000-08:00

πρεμιέρα στην Αμοργό

2009-01-07T07:18:00.000-08:00

Hμερομηνία δημοσίευσης: 24-07-08

«Πάρβας, άγονη γραμμή», πρεμιέρα στην Αμοργό

Αυτό που θα συμβεί αύριο το βράδυ στο Βρούτσι της Αμοργού δεν συμβαίνει κάθε μέρα. Στην μικρή κινηματογραφική λέσχη, χωρητικότητας 66 θέσεων, θα πραγματοποιηθεί η πρεμιέρα της ταινίας «Πάρβας, άγονη γραμμή» του Γεράσιμου Ρήγα. Κι αυτό γιατί η ιστορία της ταινίας, στην παραγωγή της οποίας συμμετέχει και ο ΣΚΑΪ, παρακολουθεί την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στη Χώρα της Αμοργού. Ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και σαν Πάρβας, ζει τον τελευταίο χειμώνα της ζωής του, μοιράζοντας τον χρόνο του ανάμεσα στο περιβόλι του και το καφενείο που κρατάει με την γυναίκα του, Φλώρα, και την κόρη του, Ντίνα.H ταινία αρχίζει με πλάνα της χιονισμένη Χώρας της Αμοργού. Ο Πάρβας, όπως κάθε μέρα, ξυπνά στις 5.30 το πρωί και πηγαίνει ν’ ανοίξει το καφενείο του. Πρώτος πελάτης ο Γεράσιμος Σιμιγδαλάς, βοσκός της Χώρας που φθάνει στο καφενείο λίγο αργότερα. Ακολουθούν η Φλώρα, η Ντίνα και σιγά σιγά η μέρα ξεκινά. Σκηνές που ο λόγος ελαχιστοποιείται, αφήνοντας την πρωτοβουλία της αφήγησης στην εικόνα, η οποία διασώζει κώδικες ηθών και εθίμων ενός μισοξεχασμένου παρελθόντος. Η Φλώρα και η Ντίνα μένουν στο καφενείο. Ο σκηνοθέτης παρακολουθεί τη ζωή του Πάρβα μέχρι το τέλος της, στις 29 Ιουνίου του 2006. Τελευταίος που τον επισκέπτεται ο Γεράσιμος Σιμιγδαλάς. Την άλλη μέρα η Φλώρα ανοίγει το καφενείο στις 5.45 το πρωί. Λίγο αργότερα έρχεται η Ντίνα. Η Φλώρα θα φύγει για τη Νάξο, όπου θα μείνει με την άλλη κόρη της, τη Ρηνιώ, και το καφενείο το αναλαμβάνει η Ντίνα.Παρούσες στην αυριανή προβολή και οι δύο φυσικές συμπρωταγωνίστριες του κυρ-Δημήτρη, η Φλώρα και η Ντίνα Γιαννακού. Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης και αναμένεται να βγει στις αθηναϊκές αίθουσες το φθινόπωρο. Πριν από λίγες ημέρες προσκλήθηκε να συμμετάσχει στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Φλωρεντίας τον Νοέμβριο (Festival dei Popoli), ένα από τα σημαντικότερα και παλαιότερα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ στον κόσμο.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_24/07/2008_278750

Η ακρόπολη της Αμοργού

2009-01-07T05:42:00.000-08:00

Αναρτηθηκε στο http://amorgis.blogspot.com/2007/06/blog-post_24.html

Καστρί- αρχαία Αρκεσίνη, η ακρόπολη της Αμοργού

Από τα πρώτα σπίτια του Βρουτσιού η θέα είναι πανοραμική. Στο βάθος του ορίζοντα η ματιά αγκαλιάζει ένα πλήθος νησιών, από την Ικαριά και την Δονούσα μέχρι την Νάξο, την Ηρακλειά και την Ίο. Δύο είναι όμως οι παρουσίες που ξεχωρίζουν με φόντο την θάλασσα: η εκκλησία του Άη Γιάννη και η ακρόπολη της αρχαίας Αρκεσίνης. Παντού από τα βορεινά του Βρουτσιού, από τα σπίτια μέχρι τον παλιό μύλο, η ματιά αιχμαλωτίζεται από αυτά τα δύο σημεία. Την παλιά εκκλησία πάνω σε μια κορυφή της βουνοπλαγιάς και την αρχαία ακρόπολη δίπλα στην θάλασσα.

Αμέσως έξω από το Βρούτση αρχίζει ένα φαρδύ καλοφτιαγμένο καλντερίμι που κατεβαίνει προς την θάλασσα. Μετά την παράκαμψη προς τον Άη Γιάννη το μονοπάτι γίνεται χωμάτινο και ακολουθώντας τα νερά του βουνού καταλήγει στην βάση της αρχαίας ακρόπολης, την πιο εντυπωσιακή τοποθεσία ίσως ολόκληρης της Αμοργού.

Το όνομα της Αρκεσίνης σημαίνει ό,τι δείχνει και σήμερα: αμυντική τοποθεσία, οχυρό, φρούριο, κάστρο. Με το ίδιο όνομα, «Καστρί» δηλαδή, την ονόμασαν και στην βυζαντινή και νεότερη εποχή οι Αμοργιανοί. Πάνω στην ακρόπολη, όπου συνυπάρχουν στενόχωρα η Παναγιά η Καστριανή και δυο τρία κτίσματα, η εντύπωση των αμυντικών δυνατοτήτων μετατρέπεται σε απόλυτη βεβαιότητα.

Η θέα από το Καστρί δείχνει και την σοφία με την οποία επέλεξαν οι αρχαίοι να χτίσουν την ακρόπολη της Αρκεσίνης. Σχεδόν όλη η βόρεια πλευρά του νησιού είναι ορατή και ιδιαίτερα τα Θολάρια (αρχαία Αιγιάλη), ο κόλπος των Καταπόλων (αρχαία Μινώα) και η Χώρα.

Περιοχή με μεγάλη αξία

Όλη η περιοχή του σημερινού Βρουτσιού φαίνεται να έχει ιδιαίτερη αρχαιολογική σημασία. Εκτός από την αρχαία Αρκεσίνη, εδώ, σ’ αυτή την περιοχή βρίσκονται δύο εξαιρετικής αρχαιολογικής σημασίας πρωτοκυκλαδικές θέσεις, τα Δωκαθίσματα και ο τειχισμένος οικισμός της Μαρκιανής.

Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι η Αρκεσίνη ήταν ιωνική αποικία, υπό την ηγεσία Ναξίων. Γενικά όλες οι Κυκλάδες ήταν ιωνικές, με εξαίρεση την Θήρα που ήταν δωρική. Οι ακριβείς συνθήκες της μετακίνησης πληθυσμών από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα νησιά (κι από εκεί προς την Μικρά Ασία) μετά την κατάρρευση (11ος αιώνα π.Χ.) του Μυκηναϊκού Πολιτισμού παραμένουν ασαφείς και ομιχλώδεις. Περίπου από εκείνη την ταραχώδη περίοδο έχουμε δύο μνημεία (λαξευτούς τάφους) στο Ξυλοκερατίδι, δηλαδή στην περιφέρεια της Μινώας. Από την Αιγιάλη και την Αρκεσίνη δεν διαθέτουμε τεκμήρια, επειδή δεν έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές.

Ανασκαφή το 1888

Μετά τον εντοπισμό των τριών αρχαίων πόλεων της Αμοργού από τον Λουδοβίκο Ρος το 1837, η μόνη ανασκαφική έρευνα στην Αρκεσίνη έγινε το 1888 από τον Γκαστόν Ντεσάν της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής. Η έρευνα αυτή είχε κατά βάση θησαυροθηρικό χαρακτήρα (ο Ντεσάν έψαχνε να βρει αγάλματα) και τα όσα βρέθηκαν φυλάσσονται σήμερα στο μουσείο της Σύρου.

Στην διάρκεια των γαλλικών ανασκαφών στην αρχαία Αρκεσίνη βρέθηκε και ο λεγόμενος «θησαυρός της Αρκεσίνης» με βυζαντινά νομίσματα, κάτι που δείχνει ότι η ακρόπολη συνέχιζε να παίζει τον αμυντικό της ρόλο μέχρι το μέσο Βυζάντιο.

Ο οικισμός των πρώιμων ιστορικών χρόνων της Αρκεσίνης έχει αναγνωριστεί από την καθηγήτρια Λίλα Μαραγκού στις ανατολικές υπώρειες της ακρόπολης (Καστρί).

Από την αρχαϊκή εποχή (7ος-6ος π.Χ. αιώνας) λίγες είναι οι γνωστές μαρτυρίες (επιγραφές και επιφανειακά ευρήματα), ελλείψει ανασκαφικής έρευνας. Η Λίλα Μαραγκού επισημαίνει ότι για την περίοδο αυτή παραμένει προβληματικός ο χρονικός συσχετισμός των υλικών μαρτυριών με τις πληροφορίες που σώζουν μεταγενέστερες επιγραφές για τον αποικισμό της Αρκεσίνης από Ναξίους.

Από την κλασική και κυρίως από την ελληνιστική εποχή τα τεκμήρια από την Αρκεσίνη είναιαρκετά. Χάλκινα νομίσματα του 3ου και 2ου π.Χ. αιώνα, επιγραφές, τμήματα αγαλμάτων και άλλα κινητά ευρήματα. Σημαντικά είναι και τα κτιριακά κατάλοιπα, όπως το τείχος με τους προμαχώνες και την διπλή πύλη. Άγνωστη παραμένει η θέση των δημοσίων κτιρίων, όπως των ιερών, της αγοράς και του θεάτρου, που μαρτυρούνται στις επιγραφές.

Ιδιαίτερα σημαντική πρέπει να θεωρούμε την ίδια την ακρόπολη, γιατί μοιάζει πολύ με την Ακρόπολη των Αθηνών. Η μορφή που έχει η ακρόπολη της Αρκεσίνης και που διατηρείται έως σήμερα, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην λάξευση του φυσικού βράχου που έκαναν οι αρχαίοι, ώστε να δημιουργηθεί μία σχεδόν απόρθητη οχυρή θέση.

Το Καστρί το 1885

Μία περιγραφή της αρχαίας Αρκεσίνης, πριν τις ανασκαφές του Ντεσάν, μας δίνει ο Άγγλος περιηγητής και αρχαιολόγοςΤζέημς Μπεντ. Γράφει:

«Στην κορυφή της ακρόπολης υπάρχουν ακόμη μεσαιωνικά κατάλοιπα και πολλά πέτρινα σπιτάκια, στα οποία, όπως μας πληροφόρησε ο παπά Δημήτρης, συνήθιζαν να κοιμούνται οι προσκυνητές από την Χώρα, όταν έρχονταν για το πανηγύρι της Παναγίας της Καστριανής. Τα τελευταία όμως χρόνια το πανηγύρι εγκαταλείφθηκε, αν και ο ναός της Καστριανής διατηρείται πολύ καλά.
Οι τοίχοι είναι γεμάτοι επιγραφές. Τριγύρω υπάρχουν τα θεμέλια αρχαίων κτιρίων και κομμάτια από καλά αγάλματα, τα περισσότερα από τα οποία φαίνεται ότι ο γέροντας τα είχε μαζέψει παλιότερα σε μια καλύβα. Διάλεξα ένα - δύο που μου άρεσαν.
Το απόγευμα αποχαιρετήσαμε τον γέροντα και ανεβήκαμε στο χωριό Βρούτση, όπου θα διανυκτερεύαμε. Το Βρούτση αποτελείται από καμιά δεκαπενταριά σπίτια, χτισμένα πάνω σ' ένα βράχο. Στο μέσο του οικισμού διακρίναμε μερικές από εκείνες τις σημειολογικές γραφές σε μισοφοινικικά – μισοελληνικά γράμματα. Παρόμοιες επιγραφές είχαμε δει επιστρέφοντας από την Αιγιάλη. Αυτές οι αρχαΐζουσες γραφές είναι σπάνιες στα νησιά.»

Αυτές οι επιγραφές είχαν γραφτεί με τις πρώτες μορφές του αρχαϊκού ιωνικού αλφαβήτου και αποτελούν από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά τεκμήρια της Αμοργού.

Από τον 7ο αιώνα και μετά οι αρχαίες θέσεις της Αμοργού εγκαταλείφθηκαν σταδιακά. Στην Αιγιάλη δημιουργήθηκε η Λαγκάδα, αν και φαίνεται ότι τα Θολάρια (κοντά στην αρχαία ακρόπολη) δεν εγκαταλείφθηκαν πλήρως. Στο υπόλοιπο νησί οι κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στο Κάστρο, που με την δημιουργία του ελληνικού κράτους μετονομάστηκε σε Χώρα.

Έξω από το Κάστρο υπήρχαν διάσπαρτα αγροτικά συγκροτήματα, μερικά από τα οποία εξελίχτηκαν αργότερα σε οικισμούς, όπως το Βρούτση και το Χωριό.

Από Χωριό σε Αρκεσίνη

Στην δεκαετία του 1910-20 η κοινότητα Κάτω Μεριάς, που περιελάμβανε το Χωριό, την Κολοφάνα και άλλους μικρότερους οικισμούς υπέβαλε αίτηση προς την Νομαρχία Κυκλάδων για να μετονομαστεί σε Αρκεσίνη. Το αίτημα διαβιβάστηκε από την νομαρχία (υπ. αρ. 7942 αναφορά) στο υπουργείο Εσωτερικών προκειμένου να γνωμοδοτήσει σχετικά.

Ο μεγάλος φιλόλογος και λαογράφος Ν. Γ. Πολίτης, πρόεδρος της «επιτροπείας γνωμοδοτήσεων», γράφει σχετικά με το αίτημα των κατοίκων της κοινότητας Κάτω Μεριάς Αμοργού:

«Αρ. 165 (30 Ιουλίου 1915).– Επί του υπ. αρ. 32254 εγγράφου του υπουργείου της 15 Ιουλίου.– Επιστρέφεται η υπ. αρ. 7942 αναφορά της νομαρχίας Κυκλάδων και το συνημμένον αυτή αντίγραφον της κοινότητος.
Κάτω Μεριάν καλούσι περιληπτικώς οι Αμοργίνοι όλο, το δυτικόν τμήμα της νήσου, εν ώ ευρίσκονται και τα ερείπια της Αρκεσίνης, μιας των τριών αρχαίων πόλεων της Αμοργού. Όθεν εύλογος είναι η απόφασις του κοινοτικού συμβουλίου Κάτω Μεριάς να ονομασθή η κοινότης Αρκεσίνης, αλλά περιττόν κρίνομεν να προστεθή εις το όνομα τούτο ο προσδιορισμός Αμοργού, αφού άλλη Αρκεσίνη δεν υπάρχει (ο εικαζόμενος έτερος τύπος Αρκεσίνη της πόλεως Αρκασείας της Καρπάθου είναι αμφίβολος)».

Το γεγονός πάντως είναι ένα. Η ακρόπολη της αρχαίας Αρκεσίνης, είναι μία από τις σημαντικότερες τοποθεσίες όχι μόνο της Αμοργού αλλά όλων των Κυκλάδων. Το αποδεικνύει άλλωστε και η μοναδικότητα της ονομασίας της:

Αρκεσίνη…

------------------------
Πηγές

* Λίλας Μαραγκού «ΑΜΟΡΓΟΣ Ι — Η ΜΙΝΩΑ», εκδ. Αρχαιολογική Εταιρεία, Αθήναι 2002.
* Τζέημς Μπεντ «Η Αμοργός το 1885», Αμοργός 2005
* Ν. Γ. Πολίτου «Γνωμοδοτήσεις περί μετονομασίας συνοικισμών και κοινοτήτων», Αθήναι 1920

Δράση Αμοργού

2009-01-07T05:38:00.000-08:00

Δράση Αμοργού (30-04-2006)

Η Αμοργός αποτελεί ένα από τους τελευταίους παραδείσους στις Κυκλάδες. Η μεγάλη απόσταση από την Αθήνα, τα άγρια τοπία της και η αγάπη των κατοίκων της την έχουν έως σήμερα προφυλάξει σε σημαντικό βαθμό από την υπερδόμηση που θέτει σε κίνδυνο το οικονομικό μέλλον πολλών Κυκλαδονήσιων. Όμως, όπως συνέβη πρόσφατα και σε άλλα απόμακρα νησιά του Αιγαίου, μπορεί η υπερδόμηση να κατακλύσει το νησί σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Κάθε Αύγουστο η Αμοργός βουλιάζει από τουρίστες. Όμως από τον Μάιο έως Ιούλιο και από Σεπτέμβρη έως Οκτώβρη η τουριστική κίνηση είναι σχετικά περιορισμένη, ενώ το χειμώνα το νησί εγκαταλείπεται και από αρκετούς μόνιμους κατοίκους. Αυτό δημιουργεί την πεποίθηση σε πολλούς κατοίκους, ότι αυτό που χρειάζεται το νησί είναι περισσότερες υποδομές που θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη φιλοξενία ακόμη περισσότερου κόσμου. Αυτό μεταφράζεται σε διάνοιξη νέων οδών προς παραλίες και μέρη του νησιού, την δόμηση συγκροτημάτων κατοικιών κάθε χρόνο και σε ένα ακόμη ανέγγικτο τοπίο, καταστροφή μονοπατιών, προκειμένου να μη χρειαστεί να δώσει κανείς τα κτήματά του και πολλά άλλα. Με τον τρόπο αυτό, στην καλύτερη περίπτωση επιτυγχάνεται οριακή αύξηση του τουρισμού τον Αύγουστο, αλλά αναμφίβολα περιορίζεται ακόμη περισσότερο η τουριστική σεζόν και αυξάνεται η ερήμωση τον χειμώνα. Στην πραγματικότητα αυτό που χρειάζεται η Αμοργός, είναι να βελτιώσει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά (ημέρες διαμονής, κατά κεφαλή δαπάνη, επαναληψιμότητα) των επισκεπτών του Αυγούστου και να προσελκύσει και άλλους επισκέπτες στην εκτός Αυγούστου περίοδο (Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο, Σεπτέμβριο, Οκτώβριο).

Ποιοι όμως επισκέπτονται τα νησιά αυτούς τους μήνες; Περιπατητές, φυσιολάτρες, επισκέπτες που ενδιαφέρονται να δοκιμάσουν μοναδικές τοπικές γεύσεις, το μοναδικό τοπίο και οποιοδήποτε χαρακτηριστικό κάνει ένα νησί τόσο μοναδικό, ώστε αξίζει να το επιλέξεις μέσα από τις εκατοντάδες χιλιάδες παγκόσμιους τουριστικούς προορισμούς. Επισκέπτες που θα αγαπήσουν το νησί, θα έρχονται κάθε χρόνο και θα το διαφημίσουν και στους φίλους τους.

Ο περιπατητικός και παρατηρητικός (bird-watching) τουρισμός, σε αντίθεση από ότι συχνά πιστεύεται, είναι τουρισμός υψηλών εισοδημάτων. Πρόκειται για επισκέπτες που διαμένουν στα καλύτερα διαθέσιμα καταλύματα, αναζητούν τις τοπικές γεύσεις και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν κάτι παραπάνω εφόσον αυτό που τους προσφέρεται είναι πραγματικά αυθεντικό και μοναδικό. Η Ελλάδα, λόγω της ιστορίας της, της γεωμορφολογίας της και του κλίματός της έχει φυσικό πλεονέκτημα και ήδη προσελκύει περιπατητικό τουρισμό. Η Μυτιλήνη και η Λήμνος είναι από τα πρώτα νησιά που απολαμβάνουν τα οφέλη της αξιοποίησης του φυσικού τους πλεονεκτήματος. Σήμερα η Μυτιλήνη αποτελεί έναν παγκόσμιας εμβέλειας οικοτουριστικό προορισμό, με κρατήσεις ήδη από το 2006 για το 2007. Όμως στα περισσότερα νησιά, κάθε χρόνο αρχαία, μεσαιωνικά ή νεώτερα μονοπάτια μετατρέπονται σε δρόμους ή καταστρέφονται από την εγκατάλειψη, ενώ οι βιότοποι υποβαθμίζονται και απειλούνται. Μαζί τους χάνεται και η δυνατότητα των νησιών αυτών να επιμηκύνουν την τουριστική τους περίοδο. Πως μετά να δρομολογηθούν περισσότερα πλοία το χειμώνα, όταν η ζήτηση πέφτει;

Κάποια οικοδομική δραστηριότητα, εντοπισμένη σε συγκεκριμένα σημεία ενός νησιού, είναι αναγκαία, τόσο για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών φιλοξενίας, όσο και για την στέγαση των κατοίκων των νησιών. Όμως δεν είναι η δόμηση που θα φέρει την ανάπτυξη και την αναγκαία, για την διατήρηση της ζωής στα νησιά, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Δε χρειάζεται να γίνεται άναρχα και σε βάρος της μοναδικότητας των νησιών του Αιγαίου, της φυσικής ομορφιάς και των κατασκευών που οι προηγούμενες γενιές με πολύ κόπο μας παρέδωσαν και σήμερα αποτελούν τους κύριους τουριστικούς πόρους. Δε χρειάζεται να γίνεται σε βάρος του οικονομικού μέλλοντος των παιδιών των νησιών του Αιγαίου. Απαιτούνται γενικοί κανόνες για όλα τα νησιά του Αιγαίου που να ορίζουν ποιοι είναι οι πόροι που πρέπει να προστατεύονται (περιοχές Φύση 2000, βιότοποι, μονοπάτια, κορυφογραμμές, ρέματα, αγροτικές καλλιέργειες, παραδοσιακοί οικισμοί με τα τοπία τους)

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ μέσω του Προγράμματός της για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Αιγαίο δραστηριοποιείται από τον Απρίλη στην Αμοργό. Ήδη έχουν γίνει προβολές της βραβευμένης ταινίας της Λ. Καρρά, «φωνή Αιγαίου» και συζητήσεις για τις αειφόρες προοπτικές της Αμοργού και τους κινδύνους από πιθανή στροφή στην μονοκαλλιέργεια της δόμησης στο Γυμνάσιο, Λύκειο και ΤΕΕ αλλά και στα Δημοτικά Αρκεσίνης, Καταπόλων και Θολαρίων, ενώ ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός φωτογραφίας με θέμα «Τι μου αρέσει στην Αμοργό και θέλω να διατηρηθεί και τι θέλω να αλλάξει», όπου συμμετείχαν 60 μαθητές από όλα τα σχολεία της Αμοργού. Πραγματοποιήθηκαν επίσης 2 ανοικτές εκδηλώσεις με προβολή της «Φωνής Αιγαίου» αλλά και του ντοκιμαντέρ του Βαγγέλη Βασσάλου για την Επεξεργασία μεταξιού στην Αμοργό. (στην Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού, στο Βρούτσι, και σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων Δημοτικού Καταπόλων, στα Κατάπολα). Τέλος στις 5 Ιουνίου γιορτάσαμε την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος σε συνεργασία με το Σύλλογο Επαγγελματιών Αιγιάλης και τον Περιβαλλοντικό και Πολιτιστικό Σύλλογο «Κρίκελος», με προβολή των 2 ταινιών και μικρή συζήτηση. Επίσης στα πλαίσια του συνεδρίου Υπέρια 2006, Αιγιάλη, Αμοργού 27-29 Απριλίου, παρουσιάστηκε τόσο η δουλειά μας στο Αιγαίο, όσο και οι κρίσιμες επιλογές που καλείτε να κάνει η Αμοργός για να εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά της, μέσα από την προστασία του τοπίου, του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς της και όσον άλλων χαρακτηριστικών την κάνουν να ξεχωρίζει από άλλους τουριστικούς προορισμούς στην Ελλάδα και στον κόσμο. Ο Δήμος Αμοργού συνεργάζεται ενεργά για την ομαλή ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων μας στην Αμοργό, ενώ η κ Λίλα Μαραγκού στήριξε ουσιαστικά την προσπάθειά μας, παρέχοντας πολυήμερη φιλοξενία στον Ξενώνα των Αρχαιολόγων στην Χώρα.

3 Ιουνίου -11 Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν οι εκθέσεις των φωτογραφιών των μαθητών καθώς και των σχολίων τους στο γυμνάσιο Αμοργού (στην Χώρα), 2 Ιουλίου, στο δημοτικό σχολείο Αρκεσίνης, 3-5 Ιουλίου, στο δημοτικό σχολείο Κατάπολων 6-8 Ιουλίου, και στο δημοτικό σχολείο Λαγκάδας 9-11 Ιουλίου, ενώ στις 2 Ιουλίου στο Γυμνάσιο, στην Χώρα, πραγματοποιηθηκε η εκδήλωση βράβευσης των συμμετεχόντων. Τα παιδιά ανησυχούν για την υπερδόμηση που απειλεί τα τοπία και τις γεωργικές καλλιέργειες και τελικά τον τουρισμό. Θέλουν να διατηρηθούν τα μνημεία και τα μονοπάτια, και το φυσικό τοπίο και για να τα απολαμβάνουν τα ίδια αλλά και γιατί καταλαβαίνουν πως από αυτά εξαρτάται το οικονομικό μέλλον του νησιού. “Να κτίζουν σπίτια, αλλά όχι εκτός οικισμών. Να φτιάξουν τα παλιά, με την παλιά τεχνική. Να κρατηθούν τα παλιά επαγγέλματα, για να μπορούν και οι τουρίστες και οι νέοι να βλέπουν πως ζούσαν και δουλεύανε παλιά” “Οι άνθρωποι έχουν σταματήσει να μαζεύουν ελιές. Θα ήθελα να συνέχιζαν να έκαναν λάδι με τον παραδοσιακό τρόπο. Αυτοί οι τόποι που έχουν λουλούδια και δέντρα θα αρχίζουν να κτίζονται και να καταστρέφονται. Θα ήθελα να διατηρηθούν έτσι.”, λέει ο Βαγγέλης Σίμος από την Γ’ γυμνασίου Αμοργού. “Να μείνουν τα αμπέλια. Είναι ωραίο για τον τόπο να υπάρχουν και να μην είναι όλο τσιμέντο και σπίτια ” λέει ο Δημήτρης Λουδάρος και “να υπάρχουν καρποί δικοί μας. Να μην τα αγοράζουμε όλα από τα μαγαζιά ”, συμπληρώνουν οι Γιάννης Νομικός & Χρήστος Σίμος

http://www.diktioaigaiou.gr/contents/about.php?kid=32&action=show&m1=4&lang=1

Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού

2009-01-06T08:47:00.000-08:00

αναδημοσιευση απο http://amorgis.blogspot.com/2007/07/blog-post_05.html

Η ίδρυση και λειτουργία της Κινηματογραφικής Λέσχης Αμοργού προσφέρει μία ποιοτική και σύγχρονη διάσταση στα πολιτιστικά δρώμενα της Αμοργού, ιδιαίτερα τον χειμώνα που το νησί ερημώνει από την τουριστική κίνηση του καλοκαιριού.Για να λειτουργήσει η Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού χρειάστηκε πολύς κόπος, γιατί η παραχώρηση από την δημοτική αρχή του ερημωμένου δημοτικού σχολείου στο Βρούτση δεν αρκούσε. Έπρεπε το παλιό σχολείο να μετατραπεί σε κινηματογραφική αίθουσα με καθίσματα και με τον απαραίτητο τεχνικό εξοπλισμό.

Ο σκηνοθέτης Φίλιππος Κουτσάφτης μιλάει για το έργο του «Αγέλαστη πέτρα» στην ειδική προβολή που έγινε στην Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού

Συνέντευξη τύπου

2009-01-05T18:32:00.000-08:00

Πως γνωρίσατε την οικογένεια που κα-

τοικεί στο νησί και γιατί αποφασίσετε να

κάνετε μια ταινία γι’ αυτή;

Την οικογένεια του Δημήτρη Γιαννακού

τη γνώρισα από μια επίσκεψή μου στην

Αμοργό πριν πολλά χρόνια. Έκτοτε, άρχισα

να πηγαίνω σχεδόν κάθε χρόνο στο νησί.

Και το χειμώνα του 2006 αποφάσισα να

πάω και να ζήσω μαζί τους για ένα χρόνο.

Ήθελα να καταγράψω τον τρόπο ζωής τους.

Μου φαινόταν ενδιαφέρουσα η υπευθυνό-

τητά τους απέναντι στον τόπο, την τοπική

κοινότητα, τους ξένους επισκέπτες. Πολύ

δύσκολα συναντάς κάτι τέτοιο. Ο Πάρβας,

πρωταγωνιστής της ταινίας, είναι από τους

τελευταίους που πρόφτασαν να γεράσουν

με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κρατάει

μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως κι ένας

μακρινός του πρόγονος. Η ταινία αποτελεί

το καταστάλαγμα μιας σταδιοδρομίας τριών

τετάρτων του 20ού αιώνα και συνοψίζει τα

κύρια χαρακτηριστικά του πρωταγωνιστή.

Το ραφιναρισμένο γούστο και την αίσθηση

ενός Αιγαιοπελαγίτη του 7ου π.Χ. αιώνα που

επέζησε κι έφτασε ως τις μέρες μας.

Πόσο φυσικοί μπορεί να είναι οι άνθρωποι

όταν γνωρίζουν ότι κινηματογραφούνται;

Από ένα σημείο και μετά, οι άνθρωποι

ξεχνούν την παρουσία της κάμερας και

συνεχίζουν την καθημερινότητα τους. Αυτό

για να το πετύχεις απαιτείται διακριτικό-

τητα, ένα μικρό συνεργείο, η προσπάθεια

κινηματογράφησης χωρίς καμία παρεμβολή

στον φυσικό χώρο όπου κινούνται οι πρωτα-

γωνιστές.

Όταν ξεκινήσατε τα γυρίσματα υπήρχε

ξεκάθαρο στο μυαλό σας τι είδους ταινία

θέλετε να κάνετε ή αυτή πήρε μορφή μέσα

από τα γυρίσματα;

Είχα στο μυαλό μου ότι θα βασιστώ πιο πολύ

στην παρατήρηση της καθημερινότητας. Αν

για κάτι μετανιώνω, είναι που δεν ήμουν πιο

πιστός σ’ αυτή την αρχική μου σκέψη. Ελ-

πίδα μου είναι η ταινία να είναι χρήσιμη για

τους θεατές. Το κοινό δηλαδή να συμμετέχει

σε αυτήν την κοινή προσπάθεια, να παρατη-

ρήσει τους πρωταγωνιστές, να αναλογιστεί

τις αποφάσεις τους, τον τρόπο ζωής τους.

Σε αυτή την ιστορία δεν υπάρχει αφηγητής.

Έτσι και αλλιώς, δεν υπάρχει πλοκή, απλά

μια σειρά από τυχαία περιστατικά από την

ζωή μιας οικογένεια

καφενείο «Το κάστρο»

2009-01-05T16:34:00.000-08:00

καφετζής άγονης γραμμής

Ο Πάρβας, Δημήτρης Γιαννακός, με την κόρη του Ντίνα έξω από το καφενείο τουςΣτη χώρα της Αμοργού υπάρχει το καφενείο «Το κάστρο», που για τους μόνιμους κατοίκους αλλά και για τους ξένους επισκέπτες του νησιού σημαίνει πολλά. Εκεί, διαφορετικοί άνθρωποι, από τον Γεράσιμο τον βοσκό, τη μουγκή μοδίστρα μέχρι τον Γάλλο κοινωνιολόγο Εμίλ Κολονί, αισθάνονται σαν στο σπίτι τους. Τι κι αν έχει παραμείνει το ίδιο και απαράλλαχτο από τότε που χτίστηκε. Ακόμη και η έλλειψη της θέας δεν εμποδίζει κανέναν από τους φανατικούς θαμώνες του.

Ενας απ' αυτούς, ο 37χρονος σκηνοθέτης Γεράσιμος Ρήγας, γύρισε ντοκιμαντέρ για το καφενείο ή, για να ακριβολογούμε, για τον ιδιοκτήτη του, Δημήτρη Γιαννακό ή Πάρβα, όπως είναι το παρατσούκλι του. Γιατί ο Πάρβας είναι που τραβά τον κόσμο. Κατάφερε με τη φιλοξενία και την αυθεντικότητά του όχι μόνο να συνομιλεί αλλά αληθινά να επικοινωνεί ακόμη και με αλλόγλωσσους.

Ο Γεράσιμος Ρήγας αγαπά το νησί και το επισκέπτεται χρόνια. Ενα ξημέρωμα, πριν από λίγα χρόνια, κάθισε με τους ξενυχτισμένους φίλους του έξω από το καφενείο. Ακόμη και κλειστό είναι φιλόξενο. Η εικόνα του Πάρβα να βγαίνει από την ομίχλη της Αμοργού και να έρχεται με το μπαστούνι του 5.45 το πρωί να ανοίξει το καφενείο ήταν αρκετή. Λίγους μήνες αργότερα, χειμώνα του 2006, ξεκίνησε τα γυρίσματα. Εκείνη η χρονιά έμελλε να είναι η τελευταία της ζωής του 84χρονου Πάρβα...

Το 75λεπτο ντοκιμαντέρ «Πάρβας, άγονη γραμμή» θα προβληθεί την Κυριακή στις 8 μ.μ. στην κινηματογραφική λέσχη στο Βρούτσι της Αμοργού (στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Μέρες καλοκαιριού») για πρώτη φορά. Θεατές θα είναι οι κάτοικοι του νησιού, θαμώνες, φίλοι και συγγενείς του Πάρβα...

Η κάμερα παρακολουθεί την καθημερινότητά του και του καφενείου του, σαν να μη βρίσκεται εκεί. «Κάνε εσύ τη δουλειά σου κι εγώ τη δική μου», του είπε ο Πάρβας, βγάζοντάς τον από τη δύσκολη θέση. «Αυτό ακριβώς ήθελα να του ζητήσω και δεν πρόλαβα, τα είπε όλα εκείνος. Ετσι ήταν. Απλός, αυθεντικός, αληθινός, εξαιρετικός», θυμάται ο σκηνοθέτης. Σήμερα το καφενείο λειτουργεί η μία από τις τρεις κόρες του.

«Ο Πάρβας αλλά και οι ντόπιοι θαμώνες του, αν και έχουν ζήσει εξαιρετικά δύσκολα, δεν έχουν χάσει ίχνος από την ανθρωπιά τους. Αγάπησαν και διέσωσαν το τοπίο γύρω τους και κυρίως όλους τους ιδιαίτερους συνανθρώπους τους. Κι αυτό χάνεται μαζί τους... Τους το αφιερώνω».

Γεννημένος στην Αθήνα, ο Γεράσιμος Ρήγας σπούδασε Οικονομικά στο London School of Economics πριν στραφεί στο σινεμά. Σπούδασε σκηνοθεσία και παραγωγή ντοκιμαντέρ στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ και ο «Πάρβας» (συμπαραγωγή με το Σκάι TV και την ενίσχυση του ΕΚΚ) είναι η δεύτερη ταινία του μετά τις «Συνήθειες». Τώρα ξεκινάει το «ταξίδι» της σε σημαντικά φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του εξωτερικού.

ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 24/07/2008

«Είναι ελεύθεροι στην Αμοργό...»

2009-01-05T16:24:00.000-08:00

«Είναι ελεύθεροι στην Αμοργό...»

Λιτός φόρος τιμής στην απλότητα των «τελευταίων» της απομονωμένης νησιωτικής Ελλάδας είναι για τον Γεράσιμο Ρήγα όσα κατέγραψε στο ντοκιμαντέρ «Πάρβας, άγονη γραμμή»

Επί χρόνια ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και ως Πάρβας, λειτουργούσε το καφενεδάκι του στη Χώρα της Αμοργού, στην είσοδό της αριστερά, κοντά στο τέρμα των λεωφορείων. Επί χρόνια άνοιγε στις 6 το πρωί, αργότερα πήγαινε για να φροντίσει τις καλλιέργειές του στη γη που του ανήκε. Μαζί του έμενε η γυναίκα του Φλώρα και η κόρη του Ντίνα.

Η Φλώρα Γιαννακού κρατούσε το καφενείο μαζί με τον άντρα της. Την ημέρα της επομένης του θανάτου του το άνοιξε ξανά στις 5.45 το πρωί, όπως το συνήθιζαν.

Τις συνήθειες της καθημερινότητάς τους κατέγραψε για ένα χρόνο ο Γεράσιμος Ρήγας στο ντοκιμαντέρ «Πάρβας, άγονη γραμμή», που βγαίνει στις αίθουσες στις 22 Ιανουαρίου. Σημαδεμένη από τον θάνατο του ίδιου του πρωταγωνιστή της, η ταινία, όπως εξηγεί στη συζήτησή μας ο σκηνοθέτης, είναι ένας λιτός φόρος τιμής στην απλότητα των «τελευταίων» της απομονωμένης νησιωτικής Ελλάδας.

Με το «Πάρβας, άγονη γραμμή» ο Γεράσιμος Ρήγας υπογράφει το δεύτερο ντοκιμαντέρ του μετά τις «Συνήθειες», με αντικείμενο την καθημερινότητα στην Κρατική Σχολή Χορού.

Πώς έγινε η γνωριμία σας με τον Πάρβα και την οικογένειά του;

Ενας φίλος μου που είχε μια μακρόχρονη σχέση με το νησί με έκανε να κολλήσω. Μου άρεσε να πηγαίνω κάθε χρόνο και αγάπησα πολύ τη Χώρα, δεθήκαμε με αυτή την οικογένεια. Κάποια στιγμή εγώ αποφάσισα να πάω και να καταγράψω τη ζωή τους. Τον Ιανουάριο του 2006 πήγα και έμεινα εκεί ένα χρόνο.

Τι ήταν αυτό που σας κέντρισε το ενδιαφέρον ώστε να κάνετε μια ταινία γύρω απ αυτούς;

Οταν ξεκινάς να πας κάπου, το κάνεις πιο πολύ από ένστικτο. Εχει να κάνει κυρίως με κάποια συναισθήματα δικά σου παρά με τη λογική. Κατά τη διάρκεια της ταινίας και μετά κατά το μοντάζ, αυτό που βρίσκω πολύ ενδιαφέρον είναι δύο πράγματα: πρώτον, πως αυτοί οι άνθρωποι με ελάχιστα μέσα καταφέρνουν να παραμένουν δημιουργικοί σε έναν ουσιαστικά πολύ μικρό χώρο και χωρίς να έχουν πολλές ανέσεις. Δεύτερον, πως έχουν μια ελευθερία. Παρ ότι φαίνεται δύσκολο, έχουν μια ελευθερία απέναντι στη φύση και τον θάνατο.

Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν η επιμονή του Πάρβα να δουλεύει μέχρι το τέλος ακόμα κι όταν τον εγκατέλειπαν οι δυνάμεις του...

Είναι αυτό που είπα και πριν. Μέχρι την τελευταία στιγμή αυτοί οι άνθρωποι παραμένουν δημιουργικοί και λειτουργούν με φοβερή υπευθυνότητα. Συνεχίζουν να υπηρετούν την τοπική κοινωνία. Αν το σκεφτεί κανείς, δεν υπάρχει λόγος να ανοίγουν το καφενείο στις 6 το πρωί. Είναι μια άλλη γενιά με μεγάλη αγάπη για τον τόπο της, μεγάλο πάθος. Το καφενείο βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο στη Χώρα, απ όπου περνούν όλοι οι κάτοικοι και παίρνουν κάτι. Είναι ένας τόπος συνάντησης όπου οι άνθρωποι συζητούν για τον καιρό, την καθημερινότητα, την πολιτική. Ζει η τοπική κοινωνία μέσα από αυτό...

Εσείς επιλέξατε να τους κινηματογραφήσατε πολύ διακριτικά.

Ουσιαστικά είναι σαν να έχω κάνει μια ταινία μυθοπλασίας. Επειδή υπήρχε μεγάλη εμπιστοσύνη μεταξύ μας, ο Πάρβας και η οικογένειά του είναι σαν ηθοποιοί σε μια αυτοβιογραφική ταινία. Αυτό οφείλεται και στο ότι εγώ ήμουν μόνος μου εκεί, χωρίς συνεργείο. Οταν ξεκίνησα να πάω εκεί είχε γίνει μια πρόταση στο Κέντρο Κινηματογράφου που απορρίφθηκε. Γιατί υπήρχε αβεβαιότητα. Εγώ είπα ότι θέλω να πάω κάπου και να κινηματογραφήσω κάποιους ανθρώπους για ένα χρόνο. Ολο αυτό είχε ένα μεγάλο ρίσκο. Θα μπορούσε να μη βγει και τίποτε. Οπότε ήμουν μόνος με την κάμερα. Χωρίς ένα συνεργείο παρόν ήμουν κι εγώ ένα μέρος της καθημερινότητας της οικογένειας. Είναι πολύ βασικό να υπάρχει εμπιστοσύνη ανάμεσα σε εμένα και τους ανθρώπους που κινηματογραφώ.

Σας δέχτηκαν από την αρχή, δηλαδή.

Ο Δημήτρης Γιαννακός ήταν πολύ δεκτικός στους ξένους. Είχε γίνει και μια σημαντική διατριβή για τη Χώρα της Αμοργού από τον Εμίλ Κολονί, που είχε δημοσιευτεί στη Γαλλία. Μια πολύ σημαντική καταγραφή της Χώρας και των ανθρώπων της. Και πάλι αυτός είχε αφιερώσει τη δουλειά του στον Γιαννακό. Ο Πάρβας ήταν πολύ ανοιχτός σε καινούργιες ιδέες και ξένους ανθρώπους.

Τη μουσική τη συνέθεσε ο Νίκος Κυπουργός...

Ο Νίκος είδε την ταινία και με ρώτησε τι σκέψεις είχα. Εγώ είχα χρησιμοποιήσει στην αρχή το πολύ αργό bap, μια πολύ λιτή μουσική που χρησιμοποιεί μόνο πιάνο.

Στη συνέχεια, συζητώντας, αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε πιο πολύ το λαούτο, που ήταν και το όργανο που έπαιζε ο Δημήτρης, αλλά και τη λύρα. Οργανα που έχουν μεγάλη παράδοση στην Αμοργό και την ευρύτερη περιοχή.

Την τελευταία δεκαετία υπάρχει μια μικρή άνθηση του ελληνικού ντοκιμαντέρ. Βλέπουμε να γίνονται προσεγμένες δουλειές. Η ταινία σας ανήκει σε αυτό το ρεύμα. Νομίζετε ότι το κοινό δείχνει την απαραίτητη ανταπόκριση;

Δεν μπορώ να το πω αυτό. Δεν νομίζω όμως ότι μπορεί να κατηγορεί κανείς το κοινό. Προσωπικά πιστεύω στο ελληνικό κοινό και νομίζω ότι οι θεατές καταλαβαίνουν αν μια ταινία είναι ειλικρινής ή όχι. Η δικιά μου ταινία βγαίνει σε μια αίθουσα, αρχικά για μία εβδομάδα. Για να κρατηθεί και να έχει ένα βάθος χρόνου πρέπει σε μία εβδομάδα να κάνει αρκετά εισιτήρια το οποίο είναι δύσκολο γιατί, δυστυχώς, δεν υπάρχει μεγάλη δυνατότητα να διαφημιστεί αρκετά. Το μπάτζετ της ταινίας είναι περιορισμένο. Αλλες ταινίες που γίνονται επιτυχίες έχουν μεγάλους προϋπολογισμούς και βρίσκουν διανομή σε πολλές αίθουσες. Χρειάζεται το σύστημα να δώσει σε τέτοιου είδους κινήσεις περισσότερο χρόνο.

Απ όλη αυτή την εμπειρία, τι κρατάτε περισσότερο;

Την ίδια την εμπειρία. Το πιο σημαντικό για εμένα είναι όσα έζησα με αυτούς τους ανθρώπους. Ασχετα από το αν η ταινία πάρει βραβεία ή βγει στις αίθουσες, το πιο βασικό είναι η εμπειρία και η σχέση που αναπτύσσει κανείς.

Ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και ως Πάρβας, διατηρούσε επί χρόνια το παραδοσιακό καφενείο στην είσοδο της Χώρας της Αμοργού, καθώς και μια έκταση γης που καλλιεργούσε με πάθος. Ο Γεράσιμος Ρήγας ξεκίνησε να σκιαγραφεί το πορτρέτο του τον Ιανουάριο του 2006 και συνέχισε να κινηματογραφεί τη ζωή και τις συνήθειες της γυναίκας του Φλώρας και της κόρης του Ντίνας, μετά τον θάνατό του το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.

ΑΝΤΑ ΔΑΛΙΑΚΑ

adaliaka@pegasus.gr

Μια ανάσα, μια πνοή

2009-01-05T16:08:00.000-08:00

Μια ανάσα, μια πνοή

Ε, τώρα αν σας πω ότι ένα φτωχό ντοκιμαντέρ Μade in Greece με τον τίτλο «Πάρβας- Άγονη γραμμή» με σκηνοθέτη τον «άγνωστο» Γεράσιμο Ρήγα, είναι καλύτερο από το βαρύ πυροβολικό του Βενιαμίν Κουμπιά, από τη σκηνοθεσία του «Seven» Ντέιβιντ Φίντσερ και από τον Βig Star Μπραντ Πιτ, θα με πιστεύατε; Φυσικά όχι. Κι εγώ στη θέση σας δεν θα με πίστευα. Αυτό όμως το υποκειμενικό, το εμφυτευμένο από χιλιάδες φορτωμένες προκαταλήψεις στο μυαλό του καθενός, δεν ακυρώνει ένα και αληθινό γεγονός. Ναι, ο ρακένδυτος Πάργας από την Αμοργό είναι ο αληθινός Βενιαμίν Κουμπιάς. Δηλαδή αυτό με το οποίο ο Φίντσερ με δεκάδες εκατομμύρια δολάρια επιχειρεί να εντυπωσιάσει τον αμφιβληστροειδή διηγούμενος την ιστορία μιας απλής, ανυπεράσπιστης ψυχής, το μεταδίδει με σεμνότητα και ήθος μοναδικό ένας Έλληνας που ουδέποτε θα δρασκελίσει το κατώφλι του Χόλιγουντ ως σκηνοθέτης μοναδικός!

Τι θέλω να πω; Έναν κανόνα γενικό. Πως, δηλαδή, εκείνο που προέχει και που μετράει στο ζύγι δεν είναι οι προθέσεις, τα ονόματα και η καταγωγή. Σε αντίθετη περίπτωση και χωρίς να το θέλουμε, μετατρεπόμαστε σε παπαγάλους ενός ιδιότυπου και άκρως διαδεδομένου καλλιτεχνικού ρατσισμού. Αγράμματοι και ημιμαθείς. Εκείνο που μετράει είναι το αποτέλεσμα το τελικό. Και πάνω απ΄ όλα το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα και μοναδικό. Αν το τελικό αποτέλεσμα ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που εξ αντικειμένου θέτει ο κάθε δημιουργός. Από τον ξυλουργό μέχρι τον κινηματογραφιστή. Που πάει να πει πως ο Φίντσερ ανέβασε ψηλά τον πήχυ των προσδοκιών. Η ταινία του όμως σέρνεται στην άδεια περιγραφή. Αντίθετα ο Ρήγας κατεβάζει τον πήχυ, ως όγκο παραγωγής, με αποτέλεσμα η ταινία του να φαντάζει σαν ένα στιχάκι και μια ζωγραφιά λαϊκή. Και για να μη παρεξηγηθώ, υπενθυμίζω κάτι πρόσφατο και κινηματογραφικό. Το «Wall-Ε» ας πούμε, δηλαδή κινούμενα σχέδια και χάρτινο Αnimation, είναι κλάσεις ανώτερο από τον Βενιαμίν Κουμπιά. Επειδή ολοκληρώνει με επιτυχία και πρωτοτυπία αυτό που θέλει να πει και επειδή προθέσεις και αποτελέσματα πορεύονται μαζί. Καταλάβαμε;

Ο Ρήγας λοιπόν. Ευαίσθητος και σκεπτόμενος κινηματογραφιστής. Ταπεινός, σεμνός, διακριτικός και προσκυνητής. Να αποτυπώσει τον ψίθυρο της λαϊκής ψυχής. Όπως ο ζωγράφος ο λαϊκός, ο τροβαδούρος της καθημερινής ζωής. Μόνος με τα χειροποίητα «εργαλεία» του και με τη χειροποίητη σκηνοθεσία του. Κάθε ξημέρωμα να παρακολουθεί μιαν απλή διαδρομή. Έναν γέρο της Χώρας της Αμοργού, Πάρβας ήταν το όνομά του. Να ανοίγει το καφενείο του, να φτιάχνει τον καφέ του να υποδέχεται τους ελάχιστους εναπομείναντες πελάτες του, να σκάβει το χωράφι του και να πηγαινοέρχεται γύρω απ΄ αυτόν τον «ασήμαντο» άξονά του. Η ασήμαντη ζωή μιας ασήμαντης ευάλωτης, λαϊκής ψυχής. Ακόμα και η τελευταία του πνοή, ασήμαντη κι αυτή.

Όπως λέει και ο Ποιητής, θα πεθάνουμε, είναι σίγουρο από την πρώτη στιγμή. Σημασία έχει ενδιαμέσως τι θα κάνουμε για να δικαιώσουμε την επίσκεψή μας σ΄ αυτήν τη Γη.

Σας βεβαιώ.

Ο Πάρβας, όπως και η ταινία που ταυτίζεται μ΄ αυτόν, γι΄ αυτό είναι σημαντική, είναι ο κύκλος της αυθεντικής, ασήμαντης, λαϊκής, διαδρομής!

Δημήτρης Δανίκας

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=4498070

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

2009-01-05T16:06:00.000-08:00

Πάρβας, άγονη γραμμή **

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΡΑΣΣΑΚΟΠΟΥΛΟΥ - 22.01.2009

Δίχως αφήγηση, δίχως εξομολογήσεις των πρωταγωνιστών, με τα λόγια απόντα στο μεγαλύτερο μέρος της διάρκειάς του και την επανάληψη μικρών καθημερινών λεπτομερειών να δίνουν τον τόνο, αυτό το ντοκιμαντέρ του Γεράσιμου Ρήγα ακολουθεί τη ζωή του Πάρβα, ενός καφετζή στην Αμοργό, με τρόπο που πάει πέρα από τη συνηθισμένη νοοτροπία ανάλογων ταινιών. Γυρισμένο στη διάρκεια ενός χρόνου κατά τον οποίο ο ηλικιωμένος πρωταγωνιστής του θα πεθάνει, αλλά η ζωή θα συνεχιστεί, κατορθώνει να συλλάβει κάτι από την αλήθεια των ανθρώπων και των νησιών πέρα από τα “live your myth in Greece” κλισέ, την ευφορία και την ευκολία των εμπειριών μας στις καλοκαιρινές διακοπές.

ΠΑΡΒΑΣ - ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ

PARVAS

Σκηνοθεσία: Γεράσιμος Ρήγας

Πρωταγωνιστούν: Δημήτρης Γιαννακός, Φλώρα Γιαννακού, Ντίνα Γιαννακού, Βαγγέλης Σιμαγδαλάς

Ντοκιμαντέρ που σκιαγραφεί την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στη χώρα της Αμοργού.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

Ο σκηνοθέτης χωρίζει την ταινία που γύριζε επί 26 μήνες σε 4 μέρη, όσες και οι εποχές του χρόνου. Κινηματογραφεί τον ηλικιωμένο ιδιοκτήτη καφενείου Δημήτρη Γιαννακό, γνωστό και ως Πάρβα, από έναν παγωμένο χειμώνα με χιόνι στο νησί μέχρι και μετά το θάνατό του, όταν το ανέλαβε η γυναίκα του με τη μια τους κόρη το καφενείο. Η ταινία είναι ευαίσθητη και ελεγειακή, προσφέρει ένα αληθινό πορτρέτο μοναξιάς σε μια αντεστραμμένη και ρεαλιστική εικόνα των Κυκλάδων, με την αγωνία και τις πολλές σιωπές μιας χούφτας ανθρώπων που τα φέρνουν βόλτα με το χορτασμένο από τη θάλασσα βλέμμα να περιορίζεται στις μικρές τους συνήθειες και σε μια αδιόρατα μακάβρια αναμονή. Μια ενδιαφέρουσα δουλειά, που δεν υποκύπτει στο μελό ή στην εθνογραφία.

«ΠΑΡΒΑΣ, ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ»

Μικρές στιγμές από τη χώρα της Αμοργού

«E» 22/1

Η καθημερινότητα του Δημήτρη Γιαννακού, γνωστού και ως Πάρβα, στη Χώρα της Αμοργού ήταν πολύ συγκεκριμένη: ξυπνούσε με το χάραμα για να ανοίξει το καφενείο του, κατόπιν πήγαινε στα περιβόλια του, τα οποία περιποιούνταν μόνος ή με τη βοήθεια του γαμπρού του, που πήγαινε στο νησί συχνά από τον Πειραιά ή του εγγονού του. Τις δουλειές του καφενείου μοιράζονταν η γυναίκα του Φλώρα και η κόρη του Ντίνα. Κάθε μέρα είχε το δικό της αδιατάραχτο εθιμοτυπικό, μέχρι που ο Πάρβας, νικημένος από τα γηρατειά, αρρώστησε... Η καταγραφή των μικρών στιγμών μιας πιστής στην παράδοση του τόπου της οικογένειας της Αμοργού αποδίδεται σαν ένας λιτός, μελαγχολικός φόρος τιμής στους υπερασπιστές των νησιών της άγονης γραμμής.

Ο Δημήτρης Γιαννακός με την κόρη του Ντίνα «πρωταγωνιστούν» στο ντοκιμαντέρ «Πάρβας, άγονη γραμμή»

Χειμώνα-καλοκαίρι, ο Πάρβας άνοιγε την ίδια ώρα το μαγαζί του - σημείο αναφοράς για τους ντόπιους και κομβικό σημείο για τις συναλλαγές τους. Χειμώνα-καλοκαίρι περιποιούνταν τους λίγους ή πολλούς πελάτες του. Αυτή την αφοσίωση του παλιού Αιγαιοπελαγίτη στη γη και τους ανθρώπους της είναι που αναδεικνύει, εμμένοντας διακριτικά στο πρόσωπο του Πάρβα, το ντοκιμαντέρ του Γεράσιμου Ρήγα.

Ακόμη και οι αλλαγές που φέρνει ο θάνατός του καταγράφονται με σεβασμό, αν και ιδιαίτερα αποστασιοποιημένα - μια επιλογή που ως θεατές θα λέγαμε ότι μας αφήνει «απέξω» και δεν μας βοηθά να γνωρίσουμε τα βαθύτερα συναισθήματα και τον χαρακτήρα των άμεσων συγγενικών του προσώπων που έχουν να αντιμετωπίσουν την απώλειά του.

Α. Δ.

Πάρβας, άγονη γραμμή

Χειμώνας στη Χώρα της Αμοργού. Ξημερώματα. Μια πόρτα ανοίγει και μια φιγούρα προχωρά στα σκοτεινά πλακόστρωτα. Είναι ο Πάρβας, ο «πρωταγωνιστής» αυτού του ντοκιμαντέρ, ο ιδιοκτήτης του τελευταίου παραδοσιακού καφενείου του νησιού που δίνει το σύνθημα για να ξεκινήσει η μέρα. Το φιλμ του Γεράσιμου Ρήγα θα τον ακολουθήσει στην καθημερινότητά του για έναν ολόκληρο χρόνο, θα καταγράψει τις μικρές λεπτομέρειες της ζωής του, της οικογένειάς του, των πελατών του στο καφενείο, θα ζήσει στη διάρκεια του φιλμ την αρρώστια του και τον θάνατό του, θα μείνει εκεί για να δει την επόμενη μέρα. Δίχως αφήγηση, δίχως συνεντεύξεις με τους ανθρώπους που κινηματογραφεί, δίχως κάποιο προκαθορισμένο μήνυμα στο μυαλό του δημιουργού του, αυτό το φιλμ αφήνει τον χρόνο να κυλά και τις σιωπές να μιλούν, τις μικρές ασήμαντες πράξεις να αποκτούν το δικό τους νόημα και σκιαγραφεί μια πραγματικότητα και μια νοοτροπία που μοιάζει πολύ διαφορετική απ’ ό,τι μπορεί να έχει ο καθένας από εμάς στο μυαλό του για το νησί, για τους ανθρώπους του, για τη ζωή τους πέρα από την εικόνα των καρτ ποστάλ του καλοκαιριού. Κι αν η «υπόθεση» είναι ελάχιστη και τα όσα «συμβαίνουν» στην καθημερινότητά τους μοιάζουν ασήμαντα, σχεδόν αδιάφορα και κυλούν αργόσυρτα, το φιλμ βρίσκει σε αυτά μια μουσικότητα και μια πρωταρχική ομορφιά, τη γοητεία της απλότητας και την αλήθεια των ανθρώπων που παίρνουν τη ζωή όπως έρχεται, που κάνουν ό,τι μπορούν με τα λίγα που έχουν και που δεν περιμένουν τίποτα περισσότερο από την επόμενη μέρα. Και ό,τι αυτή τους φέρει.

Σκηνοθεσία: Γεράσιμος Ρήγας. Χώρα: Ελλάδα. Διάρκεια: 75´

www.topontiki.gr

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2008, ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΡΗΓΑ. (FILMCENTER)

Από μια άποψη, η ταινία του Ρήγα είναι ένα επίτευγμα. Γυρισμένο σε ένα μόνο τόπο, την Αμοργό το χειμώνα, το φιλμ σκιαγραφεί την καθημερινότητα μιας οικογένειας που κατοικεί στη Χώρα της Αμοργού. Πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ο Δημήτρης Γιαννακός, γνωστός και σαν Πάρβας. Η ταινία, συνολικής διάρκειας 75 λεπτών, χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Τέσσερις εποχές στη Χώρα της Αμοργού, με κεντρικό σκηνικό το καφενείο του Πάρβα. Μέσα από την περιπέτεια της αρρώστιας του Πάρβα αντικρίζουμε ένα μικρόκοσμο αγνό, χωρίς σκοπιμότητες και υπερβολές, που κουβαλά μόνο την ευγένεια των λίγων πρωταγωνιστών. Είναι εντυπωσιακό πώς ένα τόσο λιτό έργο μπορεί να βγάλει τόση συναισθηματική ένταση. Προφανώς, πέρα από τα αυθεντικά πρόσωπα της ιστορίας, μεγάλο μερίδιο της επιτυχίας δικαιούται και ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ.

Tου Κωνσταντίνου Καϊμάκη

citypress

Ανθρωπογεωγραφία

2009-01-05T16:05:00.000-08:00

1. Ανθρωπογεωγραφία

Η Αμοργός είναι το ανατολικότερο νησί των Κυκλάδων και βρίσκεται ΝΑ της Νάξου και ΒΔ της Αστυπάλαιας. Συνδέεται ακτοπλοϊκώς με τον Πειραιά και τη Ραφήνα, αλλά και με τα γειτονικά νησιά των Κυκλάδων και τα Δωδεκάνησα. Το σχήμα της είναι μακρόστενο και το έδαφός της διατρέχεται από διαδοχικούς ορεινούς όγκους, με ψηλότερη κορυφή τον Κρίκελλο ή Κρούκελο (822 μ.), που ήταν κατάφυτος από βελανιδιές και πλούσια βλάστηση ως τη μεγάλη πυρκαγιά του 1835, ενώ οι ακτές της είναι ελάχιστα διαμελισμένες, αλλά ιδιαιτέρως απότομες και απόκρημνες. Η δυτική ακτή διαθέτει ελάχιστους υπήνεμους ορμίσκους, όπως τα σύγχρονα λιμάνια Κατάπολα και Αιγιάλη, και μερικές ήσυχες παραλίες (Φοίνικες, Κάτω Κάμπος, Αγ. Παύλος, Παραδείσια), σε αντίθεση με την ανατολική, της οποίας το ανάγλυφο είναι εξαιρετικά απόκρημνο. Το υπέδαφος δεν προσφέρει κάτι εξαιρετικό, εκτός από κάποιες φλεβώσεις βωξίτη. Μέρη του νησιού έχουν ενταχθεί στο κοινοτικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών “NATURA 2000ʺ. Το ΒΑ τμήμα έχει χαρακτηριστεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) και το Β τμήμα Τόπος Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ). Τέλος, η Αμοργός αποτελεί μια από τις Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας.

2. Ιστορία

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Έκταση: 121,464 τ.χλμ

Μήκος ακτογραμμής: 126 χλμ

Πληθυσμός: 1.859 κάτοικοι

Πρωτεύουσα του νησιού και πληθυσμός της: Χώρα ή Αμοργός, (398 κάτοικοι)

Διοικητική ένταξη: Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, Νομός Κυκλάδων, Επαρχία Νάξου, Δήμος Αμοργού Τοπικές εφημερίδες: Η Αμοργός μας και οι μικρές Κυκλάδες

Μουσεία: Αρχαιολογική Συλλογή Αμοργού στον Πύργο του Γαβρά, Εκκλησιαστική Συλλογή Αμοργού στη μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας

Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία: Κάστρο Χώρας, Μινώα, Αρκεσίνη, Καστρί, Δωκαθίσματα, Αιγιάλη, oχυρωμένη πρωτοκυκλαδική ακρόπολη στη Μαρκιανή, Θολάρια, Κατάπολα, Mυκηναϊκοί θαλαμωτοί τάφοι στο Ξυλοκερατίδι, Rωμαϊκοί τάφοι στη Βίγλα, Πύργος Αγ. Τριάδας, Πύργος του Γαβρά, Μονή

Παναγίας Χοζοβιώτισσας, Oικισμός και πιθανόν ιερό στο νησί Νικουριά

Παραδοσιακοί οικισμοί: Αιγιάλη, Θολάρια, Κατάπολα, Λαγκάδια, Ξυλοκερατίδι, Ποταμός, Ραχίδι, Χώρα

Φυσικά μνημεία: Μέρη του νησιού έχουν ενταχθεί στο κοινοτικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών " NATURA 2000".

Το ΒΑ τμήμα έχει χαρακτηριστεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) και το Β τμήμα Τόπος Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ). Η Αμοργός αποτελεί Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά της Ελλάδας.

Πολιτιστικοί σύλλογοι: Πολιτιστικός και περιβαλλοντικός σύλλογος Αιγιάλης " Ο Κρικέλος", Πολιτιστικός Σύλλογος Θολαρίων Αιγιάλης, Σύλλογος

Πολιτισμού και Τέχνης " Σιμωνίδης"

Φεστιβάλ: Μουσικό Φεστιβάλ Αμοργού " Γιορτές των Βράχων" (Αύγουστος)

Πανηγύρια: Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στο Ξυλοκερατίδι (25 Μαρτίου), Αναλήψεως στον Ποταμό Αιγιάλης, Αγίας Τριάδας στον Λαγκαδά Αιγιάλης, Αγίων Αναργύρων στα Θολάρια Αιγιάλης (1 Ιουλίου), Αγίας Παρασκευής στα Παραδείσα της Κάτω Μεριάς (26 Ιουλίου), Αγίου Παντελεήμονα στα Κατάπολα (27 Ιουλίου), Φωτοδότη Χριστού στη Χώρα (6 Αυγούστου), Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Πανωχωριανή Αιγιάλης και στην Παναγία Καταπολιανή (15 Αυγούστου), Αγίου Ιωάννη του Αποκεφαλιστή στη Βρούτση της Κάτω Μεριάς (29 Αυγούστου), Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού στον Σταυρό Αιγιάλης (14 Σεπτεμβρίου), Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στον Άγιο Θεολόγο της Αιγιάλης (8 Μαΐου και 26 Σεπτεμβρίου), Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στο ακρωτήρι Θολαρίων στην Αιγιάλη (13 Νοεμβρίου), Εισόδια της Θεοτόκου στη Μονή της Παναγίας Χοζοβιώτισσας (21 Νοεμβρίου)

Αθλητικές ομάδες: Αθλητικός Ναυτικός και Πολιτιστικός Όμιλος Αμοργού

2. 1. Προϊστορικοί χρόνοι και Αρχαιότητα

Κατά την Πρωτοκυκλαδική περίοδο (3η χιλιετία π.Χ.) η Αμοργός αναδεικνύεται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Αιγαίου. Τούτο μαρτυρούν οι οχυρωμένες ακροπόλεις (πάνω από 12) με κυριότερη τη Μαρκιανή σε κορυφές λόφων και σε ακρωτήρια, τα νεκροταφεία (Δωκαθίσματα, Κάψαλα), η ανάπτυξη της μαρμαρογλυπτικής και ειδωλοπλαστικής με τα πρώτα παραδείγματα μνημειακών γλυπτών και την καθιέρωση εργαστηρίων ειδωλίων, και η διάδοση της μεταλλοτεχνίας και της ναυσιπλοΐας. Η κομβική θέση της μεταξύ των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων μετέτρεψε την Αμοργό σε έναν από τους κινητήριους μοχλούς της επικράτησης του πολιτισμού της επεξεργασίας του χαλκού στον ευρύτερο αιγαιακό χώρο. Η άνοδος του μινωικού πολιτισμού επηρεάζει την Αμοργό κατά τη Μεσοκυκλαδική περίοδο (20001600 π.Χ.), μετατρέποντάς την σε εμπορικό σταθμό στα πλαίσια της μινωικής θαλασσοκρατίας (16001450 π.Χ.). Η ίδρυση της Μινώας φαίνεται ότι χρονολογείται σε εκείνα τα χρόνια και σχετίζεται με το μύθο της ταύτισής της με το μέρος όπου επέλεξε να ανεγερθούν τα θερινά ανάκτορά του ο βασιλιάς της Κρήτης Μίνωας. Κατά την περίοδο της ακμής του μυκηναϊκού πολιτισμού (14001200 π.Χ.) διεισδύουν στην Αμοργό πληθυσμοί από την Ηπειρωτική Ελλάδα και την εντάσσουν στη Μυκηναϊκή κοινή, αξιοποιώντας την κεντρική θέση του νησιού στις επικοινωνίες του Αιγαίου. Η Γεωμετρική περίοδος (10ος8ος αι. π.Χ.) σημαδεύεται από την έλευση Ιώνων αποίκων από τη Νάξο, οι οποίοι ιδρύουν την Αρκεσίνη στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού. Στη συνέχεια, τον 7ο αι π.Χ., Ίωνες από τη Μίλητο, στο πλαίσιο των αποικιστικών δραστηριοτήτων της εποχής, ιδρύουν την Αιγιάλη, στα βόρεια της δυτικής ακτής. Οι δύο αυτές πόλεις μαζί με τη Μινώα αποτελούν το επίκεντρο της πολιτιστικής ανάπτυξης του νησιού σε όλη τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων. Συγκροτούν την Κοινοπολιτεία της Τριπόλεως, αναπτύσσονται σε πόλειςκράτη σύμφωνα με τα πρότυπα της πολιτικής διοίκησης της εποχής και παρουσιάζουν ακμάζουσα δραστηριότητα. Το νησί γίνεται κοινωνός όλων των εξελίξεων της εποχής και συμμετέχει σε όλα τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, εκμεταλλευόμενο την καθοριστική γεωγραφική του θέση ανάμεσα στον ηπειρωτικό κορμό της Ελλάδας και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Παίρνει μέρος στους Περσικούς πολέμους και κατόπιν εντάσσεται στην Αθηναϊκή Συμμαχία, παραχωρώντας στην Αθήνα μέρος της αυτονομίας του. Το 337 π.Χ. καταλαμβάνεται από τους Μακεδόνες, ενώ το 322 π.Χ. διεξάγεται η ναυμαχία της Αμοργού μεταξύ των μακεδονικών στρατευμάτων και των στρατηγών της Αθήνας, οι οποίοι τελικά συντρίβονται. Η επιλογή της Αμοργού αποδεικνύει τη στρατηγική θέση της για την κυριαρχία στην υπόλοιπη νησιωτική και ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο το νησί βρίσκεται σε παρακμή και χρησιμοποιείται ως τόπος εξορίας. Ας προστεθεί εδώ ότι το νησί κατά την Αρχαιότητα αποτελούσε κέντρο παραγωγής γυναικείων χιτώνων από νήμα λινοκαλάμης, που καλλιεργούνταν στο νησί και αποκαλούνταν Άμοργος.

2. 2. Βυζαντινή περίοδος και Νεότεροι χρόνοι

Για τα Βυζαντινά χρόνια δεν έχουμε πολλές πληροφορίες, εκτός από το ότι το νησί ανήκε στο θέμα του Αιγαίου. Η μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας, επιβλητική και χτισμένη στην απόκρημνη πλαγιά του όρους Προφήτης Ηλίας τον 11ο αιώνα, αποτελεί το πιο σημαντικό μνημείο αυτής της περιόδου και έναν από τους ομορφότερους χώρους της Αμοργού. Η επόμενη περίοδος θεωρείται αρκετά ταραγμένη, καθώς η Αμοργός αποτελεί επίκεντρο μακροχρόνιων και διαδοχικών πειρατικών δραστηριοτήτων, με συνέπεια την ερήμωση των παράκτιων οικισμών και τη μεταφορά του πληθυσμού σε οικισμούςφρούρια του εσωτερικού. Το 1309 προσχωρεί στο λατινικό δουκάτο του Αιγαίου και έτσι εγκαινιάζεται μία νέα περίοδος διεκδικήσεων μεταξύ των Βενετών ευγενών αρχικά, και μεταξύ Καταλανών και Οθωμανών στη συνέχεια ως το 1537, οπότε ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα καταλαμβάνει το νησί. Η οθωμανική κατάκτηση θέτει τέλος στη μακρά περίοδο αστάθειας∙ χάρη στα οικονομικά και πολιτικά προνόμια που παραχωρήθηκαν από το σουλτάνο η Αμοργός μετατρέπεται σε αναπτυγμένο λιμάνι του αιγαιακού χώρου. Συμμετέχει ενεργά στην Επανάσταση του 1821 με τη ναυτική της δύναμη, ενώ μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Καποδίστρια, στο πλαίσιο του προγράμματος οργάνωσης και αναβάθμισης της Παιδείας, στο νησί ιδρύεται αλληλοδιδακτικό σχολείο. Κατά το 19ο αιώνα η μετανάστευση πολλών κατοίκων της Αμοργού στην Αθήνα, όπου συμβάλλουν στην ανοικοδόμηση της νέας πρωτεύουσας, έχει αποτέλεσμα την εγκατάλειψη του νησιού. Έτσι, επί δικτατορίας Μεταξά (δεκαετία 1930) το νησί αποτελεί ιδανικό τόπο εξορίας. Στο πλαίσιο της κατοχής των ελληνικών εδαφών από τις Δυνάμεις του Άξονα, η Αμοργός εντάσσεται αρχικά (1941) στην ιταλική διοίκηση, ενώ μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας (1943) το νησί γνωρίζει τη γερμανική κατοχή ως την απελευθέρωσή του το 1944.

3. Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία

Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους του νησιού θεωρούνται οι τρεις πόλεις της αρχαίας Κοινοπολιτείας: η Μινώα, η Αρκεσίνη και η Αιγιάλη. Στην περιοχή της Αιγιάλης μπορεί να επισκεφθεί κανείς τα Θολάρια, την αρχαία ακρόπολη στο ύψωμα Βίγλα, με ίχνη παλαιότερων εποχών. Στην Αρκεσίνη έχουν βρεθεί ερείπια πρωτοκυκλαδικής ακρόπολης και νεκροταφείου στο λόφο Καστέλλα, ενώ στο γειτονικό χωριό Βρούτση, στη θέση Καστρί, υπάρχουν η αρχαία ακρόπολη με ισχυρό τείχος, ίχνη μεσοκυκλαδικής εγκατάστασης και βενετσιάνικης οχύρωσης. Στα Κατάπολα, ένα από τα καλύτερα προστατευμένα φυσικά λιμάνια των Κυκλάδων, υπάρχουν τρεις οικισμοί (Κατάπολα, Ραχίδι, Ξυλοκερατίδι). Στην κορυφή του λόφου του λιμανιού σώζονται τα ερείπια της Μινώας

με τμήματα ισχυρού τείχους και λείψανα σταδίου και γυμνασίου, αλλά και ενός ναού του Διονύσου. Στα Κατάπολα έχει εντοπιστεί θολωτός μυκηναϊκός τάφος, ενώ και στο Ξυλοκερατίδι υπάρχουν πρωτοκυκλαδικοί και μυκηναϊκοί τάφοι και ίχνη οικισμού. Όλες αυτές οι θέσεις βρίσκονται πολύ κοντά σε σύγχρονους οικισμούς και είναι επισκέψιμες, αλλά όχι οργανωμένες σε αρχαιολογικούς χώρους. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στην πρωτοκυκλαδική ακρόπολη της Μαρκιανής, με το ισχυρό τείχος και τους ενισχυτικούς πύργους, η οποία αντικατοπτρίζει την ανάπτυξή του νησιού την περίοδο αυτή. Τα ευρήματα από τις ανασκαφές εκτίθενται στην Αρχαιολογική Συλλογή της Χώρας,

στον ανακατασκευασμένο βενετσιάνικο πύργο του Γαβρά, ενώ πολλά από τα ειδώλια μνημειακών διαστάσεων (π.χ. «Αρσενικούδι») και των τοπικών παραλλαγών (Δωκαθισμάτων, Καψάλων) βρίσκονται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

(Κωνσταντίνος Τσώνος)

3. 1. Μινώα

Η Μινώα, αποικία των Σαμίων, είναι μία από τις τρεις αρχαίες πόλεις της Αμοργού. Βρίσκεται στη νότια κλιτύ του όρους Μουντουλιά, πάνω από τα Κατάπολα, και ταυτίστηκε το 1837 από το Βαυαρό ελληνιστή Λουδοβίκο Ρος. Η πρωιμότερη κατοίκηση του χώρου χρονολογείται στα τέλη της 5ης χιλιετίας π.Χ. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τη 2η χιλιετία π.Χ., ενώ η κατοίκηση είναι συνεχής από το 10ο αι. π.Χ. ως τις αρχές του 4ου αι. μ.Χ., οπότε εγκαταλείπεται ο οικισμός. Κτηριακά κατάλοιπα έχουμε από τη Γεωμετρική εποχή, κατά την οποία τειχίζεται ο οικισμός. H Αρχαϊκή και η Κλασική περίοδος αντιπροσωπεύονται μόνο από κινητά ευρήματα. Η Ελληνιστική εποχή είναι περίοδος ακμής κατά την οποία αναδιαρθρώνεται ο οικιστικός ιστός. Σε αυτήν ανήκουν και τα περισσότερα κατάλοιπα. Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο το κέντρο της πόλης και το οδικό δίκτυο μετατοπίζονται. Η πόλη αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, την Κάτω Πόλη και την Ακρόπολη. Στην Κάτω Πόλη τον επισκέπτη υποδέχεται η μνημειακή μαρμάρινη πύλη, που διαθέτει δίφυλλη θύρα και διπλό αποχετευτικό αγωγό. Η πύλη κατασκευάστηκε στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. και αχρηστεύτηκε στα τέλη του 1ου αι. π.Χ. ή στις αρχές του 1ου αι. μ.Χ. Στα ανατολικά της πύλης βρίσκεται ο ταφικός περίβολος. Οι ταφές χρονολογούνται από τα τέλη του 10ου αι. π.Χ. ως τα τέλη του 8ου αι. π.Χ. Ο περίβολος βρισκόταν εντός των τειχών, κάτι που σημαίνει ότι επρόκειτο πιθανώς για τάφους αριστοκρατικών γενών, ίσως και των πρώτων ιδρυτών. Ένας βαθμιδωτός δρόμος, σκαλισμένος στο φυσικό βράχο, ξεκινά από την πύλη και συνεχίζει προς τα βόρεια. Η αρχική του λάξευση τοποθετείται στο 10ο αι. π.Χ. Ο

δρόμος οδηγεί σε έναν περίβολο του 10ου αι. π.Χ. και στο άνδηρο του ναού, δωρικού ρυθμού, ο οποίος ανοικοδομήθηκε στα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και διαλύθηκε κατά την Πρώιμη Παλαιοχριστιανική περίοδο. Το λατρευτικό άγαλμα βρέθηκε στο σηκό του ναού. Στο βορειοδυτικό τμήμα της πόλης αποκαλύφθηκε κεραμικό εργαστήριο, η πρώτη χρήση του οποίου ανάγεται στον 9ο αι. π.Χ. Βρέθηκαν πηγάδι, κλίβανος και φρέατα, όλα λαξευμένα στο βράχο, καθώς και πλήθος αγγείων. Το εργαστήριο εγκαταλείφθηκε τον 1ο αι. μ.Χ. Στα ανατολικά του ταφικού περίβολου βρίσκεται το Γυμνάσιο, χτισμένο στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. Το Γυμνάσιο δεν έχει ανασκαφεί αλλά σώζεται πολύ καλά το αποχωρητήριό του, μια επιμελημένη κατασκευή με πολύχρωμα κονιάματα στους τοίχους. Στα δυτικά του Γυμνασίου και σε υψηλότερο επίπεδο βρίσκεται η καμαροσκεπής Ρωμαϊκή Δεξαμενή, η οποία ανήκει πιθανώς στο 2ο αι. μ.Χ. Τα οικοδομήματα στα βόρεια του Γυμνασίου ταυτίζονται με

διοικητικά και λατρευτικά κτήρια, αλλά η έρευνα δεν έχει ολοκληρωθεί στον τομέα αυτό. Η γεωμετρική οχύρωση της πόλης είναι ορατή σε πολλά σημεία, παρά τις οικοδομικές μετατροπές των Πρώιμων Ελληνιστικών χρόνων. Το Γυμνάσιο προσκολλήθηκε στο τείχος, ενώ στη βορειοδυτική πλευρά του λόφου το τείχος είναι ορατό σε μήκος 680 μ. και περιλαμβάνει τέσσερις προμαχώνες. Σώζεται ακόμη ένας διώροφος τριγωνικός πύργος, ύψους 3,35 μ. Κοντά του βρίσκεται η λεγόμενη Δυτική Πύλη. Η Ακρόπολη της Μινώας περιλαμβάνει το γεωμετρικό τείχος, τον οικισμό και το ιερό. Στο βορειοανατολικό τμήμα του τείχους σώζονται μια πυλίδα και ένας προμαχώνας ύψους 2,40 μ., ενώ ένας δεύτερος προμαχώνας διατηρείται στα νοτιοανατολικά. Ο οικισμός βρίσκεται στα άνδηρα της νότιας και νοτιοδυτικής κλιτύος της Ακρόπολης και αποτελείται από ορθογώνια κτίσματα λαξευμένα στο βράχο. Η κατοίκηση ήταν συνεχής από τον 8ο αι. π.Χ. ως το 2ο αι. μ.Χ. Το ιερό της Ακρόπολης θεμελιώθηκε τον 8ο αι. π.Χ. και λειτούργησε αδιάκοπα ως τον 4ο αι. μ.Χ. Αποτελείται από ναόσχημο κτήριο και περίβολο. Άγνωστη είναι η θεότητα που λατρευόταν στο ιερό ως τον 6οαι. π.Χ. , το οποίο στη συνέχεια αφιερώθηκε στο Διόνυσο. Στην Ελληνιστική εποχή ο Διόνυσος εξομοιώθηκε με τον αιγυπτιακής προέλευσης θεό Σάραπι, ο οποίος και λατρεύεται τότε στο ιερό.

3. 2. Πύργος Αγίας Τριάδας

Ο πύργος Αγίας Τριάδας (ή πύργος του Βασίλη) είναι το καλύτερα διατηρημένο αρχαίο μνημείο της Αμοργού, καθώς και ο καλύτερα σωζόμενος πύργος αυτού του τύπου στις Κυκλάδες. Βρίσκεται στην περιφέρεια της Αρκεσίνης, κοντά στον οικισμό «στο Χωριό», και είναι χτισμένος σε χαμηλό ύψωμα. Πρόκειται για μια οχυρωμένη οικία που αποτελείται από έναν ορθογώνιο πύργο (σωζόμενο ύψος 5,60 μ.) και μια αυλή διαστάσεων 25,31 × 11,40 μ. Το μνημείο, γνωστό ήδη από το 19ο αιώνα χάρη στο Βαυαρό ελληνιστή Λουδοβίκο Ρος, δεν έχει ανασκαφεί. Στην αυλή διαφαίνονται τοίχοι

που ορίζουν διάφορα δωμάτια, ενώ από το εσωτερικό του πύργου γνωρίζουμε μόνο την ύπαρξη μιας λίθινης κλίμακας που οδηγούσε στον πρώτο όροφο, καθώς και μερικά τριγωνικά παράθυρα και δύο ερμάρια. Τα κινητά ευρήματα μαρτυρούν ότι ο χώρος στον οποίο βρίσκεται ο πύργος ήταν σε χρήση από την 3η χιλιετία π.Χ. ως τους Νεότερους χρόνους. Ο ίδιος ο πύργος χρονολογείται κατά προσέγγιση στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. Στα ανατολικά του βρέθηκαν λείψανα αγροικιών που χρονολογούνται από τον 4ο αι. π.Χ. ως τον 7ο αι. μ.Χ., καθώς και ένα κτηριακό συγκρότημα των Νεότερων χρόνων, επίσης αγροτικού χαρακτήρα. Ο αμυντικός χαρακτήρας του μνημείου με την επιμελημένη τοιχοποιία, την ισχυρή κατασκευή και το υπερυψωμένο οικοδόμημα, τον καθαυτό πύργο, είναι προφανής. Λόγω της θέσης του, μπορούσε να ελέγχει την πρόσβαση στην Αρκεσίνη και στο λιμάνι της, καθώς και να επικοινωνεί με άλλους παρόμοιους πύργους μέσω φωτεινών σημάτων. Παράλληλα, πρόσφερε προστασία στις γύρω αγροικίες και λειτουργούσε ως οχυρωμένη οικία, διαθέτοντας χώρους για την αποθήκευση των αγροτικών προϊόντων και των εργαλείων. Άγνωστο παραμένει ποιος έχτισε τον πύργο. Το πιθανότερο είναι ότι οικοδομήθηκε από κάποιον εύπορο κάτοικο της Αρκεσίνης, αφού η οικονομική κατάσταση της ίδιας της πόλης κατά την Ελληνιστική εποχή, όπως προκύπτει από τις επιγραφικές μαρτυρίες, δεν επέτρεπε την ανέγερση τέτοιων κτηρίων.

(Παύλος Καρβώνης)

3. 3. Μονή της Παναγιάς Χοζοβιώτισσας

Η Αμοργός κατέχει σημαντική θέση ανάμεσα στα προσκυνήματα της ορθόδοξης πίστης λόγω του μοναστηριού της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας. Το οκταώροφο μοναστηριακό συγκρότημα, σκαρφαλωμένο στους πανύψηλους, απειλητικούς βράχους της νότιας, αφιλόξενης και αλίμενης ακτής, ενσωματώνεται αρμονικά στον περιβάλλοντα χώρο υπογραμμίζοντας την αγριότητα και τη γοητεία του τοπίου. Σε άμεση επαφή με την παρειά του κάθετου βράχου, που αποτελεί το βόρειο όριό του, το μοναστήρι αναπτύσσεται καθʹ ύψος με πλάτος που δεν ξεπερνά τα 5 μ., αντικρίζοντας σαν αετοφωλιά το πέλαγος, μεταξύ γης και ουρανού. Η μονή είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου. Η ίδρυσή της συνδέεται με την αυτοκρατορική χορηγία του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (10811118) και ανάγεται στα τέλη του 11ου αιώνα. Η επωνυμία «Χοζοβιώτισσα» οφείλεται στην ευρύτατα διαδεδομένη διήγηση για την έλευση της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Βρεφοκρατούσας, του παλλαδίου της Αμοργού, από τα Χόζοβα της Παλαιστίνης κατά την περίοδο της Εικονομαχίας. Όντως, ο πρώτος πυρήνας του μοναστηριού, η εκκλησία, τοποθετείται με μεγάλη βεβαιότητα στα χρόνια αυτά. Οι διαδοχικές οικοδομικές φάσεις του κτηρίου είναι με δυσκολία διακριτές λόγω της ιδιόρρυθμης αρχιτεκτονικής του που αναπτύχθηκε κατά τρόπο προσθετικό και λαβυρινθώδη. Εκτός από την εκκλησία και τα κελιά των μοναχών, στο μοναστήρι υπάρχουν τράπεζα, μαγειρεία, φούρνος, αποθηκευτικοί χώροι, κελάρια, πατητήρια κ.ά. Η κεντρική θύρα στέφεται με οξυκόρυφο τόξο που φαίνεται ότι κατασκευάστηκε κατά το 15ο αιώνα. Για την οργάνωση, την εξέλιξη, τη σημασία και την ακτινοβολία του μοναστηριού, οι σωζόμενες μαρτυρίες είναι ισχνές. Τις περισσότερες πληροφορίες αντλούμε από τα φυλασσόμενα κειμήλια, αδιάψευστους μάρτυρες της ακμής του παρελθόντος. Η σπουδαία συλλογή του περιλαμβάνει αξιόλογα δείγματα της –μεταβυζαντινής κυρίως– εκκλησιαστικής τέχνης: ξυλόγλυπτους σταυρούς, σταχωμένα ευαγγέλια, ιερατικά άμφια, δισκοπότηρα, δισκάρια, λαβίδες, πολυκάνδηλα, δικηροτρίκηρα. Ιδιαίτερη μνεία αξίζουν οι δεσποτικές εικόνες του Χριστού Παντοκράτορα και της Παναγίας Βρεφοκρατούσας στον τύπο της Καρδιώτισσας, εξαίρετα έργα του β΄ μισού του 14ου ή της α΄ δεκαετίας του 15ου αιώνα. Πρόκειται πιθανώς για δημιουργίες κωνσταντινουπολίτικου εργαστηρίου, που απηχούν το εκλεπτυσμένο καλλιτεχνικό αισθητήριο των παραγγελιοδοτών. Στο καθολικό φυλάσσεται ακόμη μία δίζωνη εικόνα του 1619 που απεικονίζει την Παναγία Βρεφοκρατούσα ανάμεσα στην αγία Παρασκευή και τον άγιο Γεώργιο το Βαλσαμίτη στην άνω ζώνη, και τη διάσωση ενός ναυαγίου στην κάτω. Σύμφωνα με την αφιερωτική επιγραφή, πρόκειται για δέηση του ιερομόναχου και καθηγούμενου της μονής Γενναδίου, ο οποίος γλίτωσε από σφοδρή θαλασσοταραχή κατά το ταξίδι της επιστροφής του από την Πάτμο στην Αμοργό. Η εικόνα τεκμηριώνει τις επιβεβαιωμένες και με έγγραφα σχέσεις της Αμοργού με τη μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου της Πάτμου. Άλλωστε, η τελευταία διατηρούσε μετόχι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο πολύ κοντά στο κάστρο της Χώρας. Η πλούσια βιβλιοθήκη που περιλαμβάνει 98 χειρόγραφους κώδικες χρονολογημένους από τον 9ο ως το 18ο αιώνα, αλλά και πλήθος παλαιτύπων, μαρτυρεί το υψηλό πνευματικό επίπεδο των μοναχών. Άξιο ιδιαίτερης μνείας, λόγω της λεπτότητας της εκτέλεσης και της πολυτελούς κατασκευής του, είναι ένα ευαγγελιστάριο του β΄ μισού του 11ου αιώνα, που περιέχει έξι λαμπρές μικρογραφίες σε χρυσό κάμπο. Η ιστορική πορεία του μοναστηριού ήταν συνυφασμένη με τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί. Κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας που διήρκεσε από το 1537 ως το 1824, η Αμοργός γνώρισε αξιοσημείωτη οικονομική ακμή. Η μονή, σύμφωνα με τις πηγές, την τελευταία δεκαετία του 17ου αιώνα φιλοξενούσε περίπου εκατό μοναχούς. Πατριαρχικά σιγίλια του 16ου και 17ου αιώνα, που φυλάσσονται στο μοναστήρι, αναφέρονται στα προνόμια που του παραχωρούνται και μαρτυρούν την ακμή του. Το παλαιότερο από αυτά χρονολογείται στο 1583 και φέρει τη μολύβδινη σφραγίδα του Πατριάρχη Ιερεμία Β΄. Τα πολλά μετόχια που κατείχε η μονή Χοζοβιώτισσας στην ίδια την Αμοργό (Χριστός Φωτοδότης, Άγιος Γεώργιος Βαλσαμίτης, Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος) καθώς και σε άλλα νησιά αποδεικνύουν το μέγεθος της οικονομικής δυνατότητας, αλλά και την επιρροή που ασκούσε στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου πελάγους.

(Κωνσταντία Κεφαλά)

4. Ο Πύργος του Γαβρά

Ο ιστορικός πύργος του Γαβρά βρίσκεται στη Χώρα, την πρωτεύουσα της Αμοργού, και παραμένει στο σύνολό του αδημοσίευτος, με εξαίρεση τις σύντομες αναφορές σε αυτόν της αρχαιολόγου Λίλας Μαραγκού. Μαζί με τα παλαιότερα σπίτια του πυρήνα του μεσαιωνικού οικισμού της Χώρας που εντοπίζονται κυρίως στη βόρεια προστατευμένη πλευρά του οικισμού, τα «Βορινά», καθώς επίσης στα νότια και νοτιοανατολικά, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα λείψανα κοσμικής αρχιτεκτονικής της μακρόχρονης περιόδου της Ενετοκρατίας (1207-1537) στο νησί της Αμοργού και χρονολογείται πιθανότατα στον πρώιμο 16ο αιώνα. Πρόκειται για ένα διώροφο κτίριο, στον πρώτο όροφο του οποίου, το «ανώι», κυριαρχεί η ψηλοτάβανη αίθουσα υποδοχής, γνωστή ως «σάλα του Γαβρά», ενώ στο ισόγειο, το «κατώι», είναι συγκεντρωμένοι οι βοηθητικοί χώροι του σπιτιού, καθώς επίσης μία μεγάλη εσωτερική αυλή. Ο Πύργος είναι κτισμένος κοντά στην κεντρική πλατεία της Χώρας, την «Λόζα», σε πολύ κοντινή απόσταση από την Μητρόπολη, και αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου οικοδομικού συγκροτήματος, στο οποίο ανήκε επιπλέον η σημερινή κατοικία στα ανατολικά, καθώς επίσης η παρακείμενη στα βόρεια μονόχωρη εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, που με βάση τις σωζώμενες επιγραφικές μαρτυρίες γνωρίζουμε ότι ήταν σε χρήση πριν από το 17ο αιώνα. Στο δυτικό τμήμα του συγκροτήματος, ο Πύργος του Γαβρά παραχωρήθηκε το 1963 από την αμοργιανή Σόφη Γιαννακού στο Σύνδεσμό των Αμοργινών προκειμένου να στεγάσει την Αρχαιολογική Συλλογή του νησιού. Ανάμεσα στα έτη 1972 και 1978 το κτίριο ανακατασκευάστηκε με δαπάνη των κατοίκων και πολλών φίλων του νησιού, οι οποίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της αλλοιωμένης από το χρόνο και τις αλλεπάλληλες επεμβάσεις αρχιτεκτονικής μορφής του. Σημαντική υπήρξε επίσης η συμβολή του Συνδέσμου των Αμοργιανών, καθώς επίσης του φύλακα αρχαιοτήτων και αρχιμάστορα Μανώλη Δεσποτίδη. Έτσι διασώθηκαν πολλά από τα φέροντα στοιχεία του πύργου, όπως οι λίθινοι αρράβδωτοι κίονες, τα μεγάλα πώρινα τόξα, τα ενεπίγραφα μαρμάρινα περιθυρώματα, τα χαρακτηριστικά τοξόσχημα μικρά παράθυρα στο ανώϊ κ.α., τα οποία συνθέτουν ένα αξιόλογο δείγμα κοσμικής αρχιτεκτονικής της περιόδου της ενετοκρατίας. Η μελλοντική δημοσίευση του μνημείου θα επιτρέψει να διαπιστωθεί η σχέση του με ανάλογα κοσμικά κτίρια του νησιωτικού βενετοκρατούμενου χώρου, καθώς επίσης με τα υπόλοιπα αστικά διώροφα κτίσματα με τις ευρύχωρες αυλές και τα πολύπλοκα κατώγια που αρχίζουν να κτίζονται στη Χώρα της Αμοργού λίγο αργότερα, από τα μέσα του 17ου αιώνα. Σήμερα στον Πύργο του Γαβρά στεγάζεται, όπως είδαμε, η σημαντική Αρχαιολογική Συλλογή της Αμοργού, η οποία μέχρι το 1971 περιελάμβανε ελάχιστα μόνο αντικείμενα που ήταν αποθηκευμένα σε διάφορους δημόσιους χώρους του νησιού. Από το 1972 όμως η συστηματική αρχαιολογική εξερεύνηση του νησιού και οι δωρεές των κατοίκων πλούτισαν σημαντικά τη Συλλογή με ανασκαφικά και τυχαία ευρήματα, τα σημαντικότερα από τα οποία εκτίθενται σήμερα στις αίθουσες του πύργου, ενώ τα υπόλοιπα φυλάσσονται σε αποθήκες. Στην αίθουσα υποδοχής του ίδιου ορόφου, εκτίθενται κυρίως γλυπτά που προέρχονται από τις τρεις αρχαίες πόλεις της Αμοργού, Αιγιάλη, Αρκεσίνη και Μινώα (6ος αι. π.Χ.- 2ος μ.Χ. αι.). Στις δύο προθήκες της αίθουσας παρουσιάζονται

αντικείμενα μικροτεχνίας από διάφορα υλικά (χαλκό, ελεφαντοστό, χρυσό κ.α.) που βρέθηκαν κυρίως στην ανασκαφή της Μινώας (8ος π.Χ.-3ος μ.Χ. αι.). Στην «Αυλή» του ανωγείου, όπως και στον αύλειο χώρο του κατωγείου, μπορεί κανείς να θαυμάσει λίθινες εγχάρακτες, ενεπίγραφες πλάκες και διάφορα άλλα αρχιτεκτονικά μέλη και γλυπτά χρονολογούμενα από τους αρχαϊκούς μέχρι τους

πρώιμους χριστιανικούς χρόνους. Στις δύο μικρές αίθουσες του κατωγείου η έκθεση ολοκληρώθηκε πρόσφατα, το 1998. Στην μεν πρώτη εκτίθεται η σημαντική προϊστορική συλλογή του νησιού, ενώ στη δεύτερη στεγάζεται η αρχαιολογική Συλλογή του αμοργιανού αρχαιογνώστη Εμμανουήλ Ιωαννίδη (1823- 1906) που περιλαμβάνει διάφορα ευρήματα (γλυπτά, αγάλματα και ανάγλυφα, κεραμική κ.α.) που χρονολογούνται από την 3η π.Χ. χιλιετία έως τον 3ο μ.Χ. αιώνα.

5. Η Αμοργός σήμερα

Οι σημερινοί κάτοικοι της Αμοργού ασχολούνται με τη ναυτιλία, την αλιεία, τη σπογγαλιεία, τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί και ο τουρισμός. Φημισμένο είναι το κρασί της Αμοργού. Το παραδοσιακό αρχιτεκτονικό τοπίο των σύγχρονων οικισμών (Χώρα, Αιγιάλη, Αρκεσίνη) με τα ασβεστόχριστα στενομέτωπα σπίτια, τους στενούς πλακόστρωτους δρομίσκους και τις αψιδωτές καμάρες που συνδέουν τα ανώγεια των σπιτιών συνθέτει μία χαρακτηριστική εικόνα. Οι γωνιώσεις και απολήξεις των οικημάτων (δημόσιων και ιδιωτικών) αφήνονται στο χρώμα του λίθου που έρχεται σε αρμονική αντίθεση με το υπόλοιπο λευκό επίχρισμα των επιφανειών. Οι εκκλησίες ακολουθούν τον ίδιο κανόνα και αποτελούν το επίκεντρο της κοινωνικής ζωής των οικισμών. Πολλές έχουν χτιστεί πάνω σε αρχαία ερείπια, όπως ο βενετσιάνικος πύργος του Αγίου Γεωργίου Βαλσαμίτη στη Χώρα και ο αρχαίος ναός κάτω από την Παναγία Καταπολιανή στα Κατάπολα. Την 1η Ιουλίου γίνεται το φημισμένο πανηγύρι των Αγίων Αναργύρων της Αιγιάλης.

6. Πεζοπορία στην Αμοργό

Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε ότι η Αμοργός αποτελεί κατάλληλο τόπο για πεζοπορία. Το σύγχρονο οδικό δίκτυο ακολουθεί διαφορετική πορεία από τα παλιά μονοπάτια, με αποτέλεσμα να έχουν διασωθεί σχεδόν ακέραιες όλες οι παλαιές κτηνοτροφικές, ημιονικές χαράξεις. Τα μονοπάτια είναι πέντε κατηγοριών: α) χωματόδρομοι απροσπέλαστοι από οχήματα, β) φαρδιά και εμφανή λιθόστρωτα μονοπάτια, γ) μεγάλα σεσημασμένα μονοπάτια, που είναι και τα περισσότερα, δ) δύσβατα και αφανή μονοπάτια για έμπειρους πεζοπόρους, ε) πορείες που ακολουθούν το φρύδι των λόφων, τις πλαγιές και τα φυσικά περάσματα. Οι χαράξεις αυτές είναι οργανωμένες σε ένα δίκτυο 16 διαδρομών

(διάρκειας από 45 λεπτά ως 5 ώρες) που εκκινούν ή καταλήγουν σε έναν από τους σύγχρονους οικισμούς και καλύπτουν πολλά από τα ενδιαφέροντα σημεία του νησιού από περιβαλλοντική, οικολογική και ιστορική άποψη, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των πεζοπόρων και των επισκεπτών που θέλουν να γνωρίσουν το νησί με διαφορετικό τρόπο.

(Κωνσταντίνος Τσώνος)

Βιβλιογραφία :

Barber R.L.N., Οι Κυκλάδες στην Εποχή του Χαλκού, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1994,

Χατζηαναστασίου, Ο. (μτφρ.)

Renfrew C., Το Κυκλαδικό Πνεύμα. Αριστουργήματα της συλλογής Ν.Π. Γουλανδρή, Αθήνα 1991, Παλυβού, Κ.

(μτφρ.)

Doumas Ch., Early Bronze Age Burial Habits in the Cyclades, Goeteborg 1977, Studies in Mediterranean

Archaeology 48

Λούπης Δημήτρης, Ο Πιρί Ρεΐς (1465-1553) χαρτογραφεί το Αιγαίο. Η οθωμανική χαρτογραφία και η λίμνη του

Αιγαίου, Αθήνα 1999

Δημιουργήθηκε στις 12/1/2009 Σελίδα 7/9

Αμοργός

IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Συγγραφή : Τσώνος Κωνσταντίνος , Κεφαλά Κωνσταντία , Καρβώνης

Παύλος , Καρβώνης Παύλος , Βαξεβάνης Γιάννης (9/6/2006)

Hope – Simpson R., Dickinson O.T.P.K., A Gazetteer of Aegean Civilisation in the Bronze Age. Vol. I: The

Mainland and Islands, Göteborg 1979, SIMA LII

Μαραγκού Λ., Αρχαιολογική Συλλογή Αμοργού, Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, Αθήνα 1999

Αναστασίου Τάσος, Αμοργός, Ιστορική Μνήμη-Περιήγηση, Ερμούπολη 1995

Μαραγκού Λ., Ο Πύργος στο Χωριό-Αγία Τριάδα Αρκεσίνης Αμοργού, Αθήνα 2000

Μαραγκού Λ., Αμοργός Ι. Η πόλις, ο λιμήν και η μείζων περιφέρεια, Αθήνα 2002

Μαραγκού Λ., Αμοργός ΙΙ. Οι αρχαίοι πύργοι, Αθήνα 2005

Λαμπρινίδης Μ., Χοζοβιώτισσα, Αθήνα 1979

Μαραγκού Λ., Μονή Παναγίας της Χοζοβιώτισσας. Αμοργός, Αθήνα 2005

Κουμανούδη Μ., "Για ένα κομμάτι γης. Η διαμάχη Σανούδων-Γκίζη για το νησί της Αμοργού (14ος αι.)",

Θησαυρίσματα, 29, 1999, 45-89

Μαραγκού Λ., "Χώρα Αμοργού: Σύντομο οδοιπορικό στον χώρο και στον χρόνο", Κυκλάδες: σύγχρονο

εικαστικό οδοιπορικό, 17 αιώνες Εκατονταπυλιανής Πάρου, Αθήνα 1996

Δικτυογραφία :

Amorgos Architecture, Greece: Information about the architecture of Amorgos, Cyclades.

http://www.greeka.com/cyclades/amorgos/amorgos-architecture.htm

Amorgos Festivals, Greece: Description of the festivals of Amorgos, Cyclades

http://www.greeka.com/cyclades/amorgos/amorgos-festivals.htm

Amorgos Geography, Greece: Information about the geography of Amorgos, Cyclades

http://www.greeka.com/cyclades/amorgos/amorgos-geography.htm

Amorgos History, Greece: Information about the history of Amorgos, Cyclades

http://www.greeka.com/cyclades/amorgos/amorgos-history.htm

Amorgos Island

http://www.united-hellas.com/tourism/amorgos/index-gr.htm

Amorgos Museums, Greece: Information about the museums of Amorgos, Cyclades

http://www.greeka.com/cyclades/amorgos/amorgos-museums.htm

List of sites of Community importance

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/l_259/l_25920060921en00010104.pdf

NATURA 2000

http://www.minenv.gr/1/12/121/12103/g1210300_03.html

Natural habitat of North Amorgos, Kinaros and Levitha

http://natura.minenv.gr/natura/server/user/biotopos_info.asp?lng=GR&siteCode=GR4220012

Walking, hiking and trekking on Amorgos

http://www.cycladen.be/AmorgosEng.htm

Αιγιάλη

http://www.aegialis.com/aegiali-gr.html

Αμοργός

http://www.ypai.gr/atlas/thesi.asp?idthesis=361

Αμοργός

Δημιουργήθηκε στις 12/1/2009 Σελίδα 8/9

Αμοργός

IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Συγγραφή : Τσώνος Κωνσταντίνος , Κεφαλά Κωνσταντία , Καρβώνης

Παύλος , Καρβώνης Παύλος , Βαξεβάνης Γιάννης (9/6/2006)

http://portal.eone.gr/4dcgi/_w_articles_entguide1_flag98658=Take=00n=Show=34=File=1=Pref=0frame1_25/06/2003_94092

Αμοργός

http://portal.eone.gr/4dcgi/_w_articles_entguide1_flag68178=Take=00n=Show=34=File=1=Pref=0frame1_25/06/2003_94092

Αμοργός: Αξιοθέατα

http://www.aegialis.com/sight-seeing-gr.html

Αμοργός: Μια ματιά στην Ιστορία

http://www.aegialis.com/history-gr.html

Αμοργός: Πληροφορίες ανά περιοχή

http://www.aegialis.com/regional-overview-gr.html

Ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων στις Κυκλάδες

http://www.ypai.gr/isite/page/1934,1,0.asp?

Γενικές πληροφορίες/Χάρτες

http://www.aegialis.com/info-gr.html

Η Μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας

http://www.aegialis.com/chozoviotissa-gr.html

Κατάπολα

http://www.aegialis.com/katapola-gr.html

Χώρα

http://www.aegialis.com/chora-gr.html

Γλωσσάριo :

αλληλοδιδακτική μέθοδος, η

Μέθοδος διδασκαλίας σύμφωνα με την οποία προχωρημένοι μαθητές, «πρωτόσχολοι», εκτελούσαν χρέη βοηθού του δασκάλου διδάσκοντας σε

μικρότερες τάξεις.

καθολικό, το

Ο κεντρικός ναός ενός μοναστηριού, στον οποίο τελούνται οι βασικές τελετουργίες· επίσης εκεί καθορίζεται ποιο θα είναι το κατά κύριο λόγο τιμώμενο ιερό

πρόσωπο και, άρα, ο προστάτης της μονής. Στις περισσότερες περιπτώσεις όλα τα υπόλοιπα κτήρια της μονής αναπτύσσονται γύρω από το καθολικό και το

οικοδομικό συγκρότημα απομονώνεται με περίβολο. Εντός του περιβόλου συχνά υπάρχουν και άλλοι μικρότεροι ναοί ή παρεκκλήσια.

μετόχι, το

Μικρό μοναστηριακό κτήμα που ανήκει σε μεγαλύτερη μονή. Την ίδια ονομασία φέρει και ο ναός που βρίσκεται στο κτήμα.

ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ

Ύμνος στην Χοζοβιώτισσα

ʺΤην Χοζοβιώτισσα δεύτε υμνολογήσωμεν, της Αμοργού οι παίδες, εγκωμίων εν ύμνοις. Προφρόνως εκβοώντες χαίροις ημών,

πανιερώτατον κόσμημα, και ακεσώδυνος θεία χρυσοπηγή, των λυπουμένων παραμύθιον.

Ω ιερόν της Πανάγνου θείον εκτύπωμα, η Αμοργός θαυμάζει πώς εν ύδασι πάλαι Χοζόβου από χώρας έπλευσας ως τις ποντοπόρος

αχείμαστος, ίνα αυτή σην προσάραξιν τελικώς οικονομήσης, ω του θαύματος!ʺ

Απόσπασμα από το Ασματογραφικόν Εγκώμιον υπό Αμβροσίου Λαμνάτου Μοναχού. Η παραπομπή από: Συνοδινού, Ά., ʺΤης Αμοργού τα

κάλληʺ, στο: Φωστιέρης, Α., Νιάρχος, Θ. (επιμ.), Το Αιγαίο: Λογοτεχνία και Τέχνη, αφιέρωμα του περιοδικού Η Λέξη, Αθήνα 2001, σελ. 111.

Δημιουργήθηκε στις 12/1/2009 Σελίδα 9/9

Αμοργός

IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Συγγραφή : Τσώνος Κωνσταντίνος , Κεφαλά Κωνσταντία , Καρβώνης

Παύλος , Καρβώνης Παύλος , Βαξεβάνης Γιάννης (9/6/2006)

2009-01-05T16:00:00.000-08:00

Ο "Πάρβας" συστήνεται στην Αθήνα

22/01/2009 http://www.skai.gr/master_story.php?id=108168

Ο "Πάρβας" παίζει λαούτο

Πρεμιέρα και στο Αθηναϊκό κοινό στην κινηματογραφική αίθουσα Μικρόκοσμος Prince Filmcenter (Πέμπτη 22/1 στις 22:00) για το ντοκυμαντέρ "Πάρβας άγονη γραμμή", μία συμπαραγωγή του ΣΚΑΪ και του Γεράσιμου Ρήγα, που "έκλεψε" την παράσταση στο 49ο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για την ιστορία του Δημήτρη Γιαννακού, γνωστού και ως "Πάρβα" και της οικογένειάς του που κατοικούν στην Χώρα της Αμοργού.

Η ταινία αποτελεί το καταστάλαγμα μιας σταδιοδρομίας τριών τετάρτων του 20ου αιώνα και συνοψίζει τα κύρια χαρακτηριστικά του πρωταγωνιστή.

Η ταινία διαδραματίζεται σε τέσσερις εποχές συνθέτοντας με λιτό τρόπο το ημερολόγιο της καθημερινότητας ενός αυθεντικού Αιγαιοπελαγίτη.

Στην ιστορία δεν υπάρχει αφηγητής, αλλά η πλοκή προκύπτει από τα γεγονότα. Για 17 ολόκληρους μήνες ο κινηματογραφικός φακός καταγράφει τους τελευταίους μήνες της ζωής του "Πάρβα".

Ο Δημήτρης Γιαννακός είναι από τους τελευταίους που πρόφτασαν να γεράσουν με αυτά που πρωτοαγάπησαν. Τα κρατάει μέσα του στέρεα, διαρκή, όπως ένας μακρινός του πρόγονος.

Όταν ο "Πάρβας" έμαθε ότι χτυπήθηκε από σοβαρή ασθένεια, αρνήθηκε να φύγει στην Αθήνα για θεραπεία. Πήρε την απόφαση να μείνει στο νησί του να παλέψει, κι εκεί στον τόπο που αγάπησε να συναντήσει το θάνατο.

Συγκλονιστική είναι και η παρουσία της κόρης του "Πάρβα". Η αγάπη, το παράπονο, το όνειρο και η απογοήτευση διαμορφώνουν τη στάση της και την οδηγούν στο να επωμιστεί σιγά- σιγά το ρόλο του πατέρα της στην δουλειά και στην καθημερινότητα της οικογένειας.

κυκλαδιτίτικη μουσική

2009-01-05T04:00:00.000-08:00

... ο Πάρβας παίζει μουσική

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η εισαγωγή που έγραψε ο Σίμων Καρράς για την κυκλαδίτικη μουσική παράδοση στον δίσκο με τα τραγούδια Αμοργού, Κύθνου και Σίφνου.

Μελωδικότητα

«Στα γενικότερα πλαίσια της νησιώτικης παραδόσεως, τα κυκλαδίτικα τραγούδια ξεχωρίζουν για την ευρρυθμία και την μελωδικότητά τους. Πλησιέστερα προς το τραγούδι το στεριανό, είναι πιο προσιτά και γνώριμα στο ευρύ ελληνικό κοινό, εν συγκρίσει με τα τραγούδια άλλων νησιών, που παρουσιάζουν έντονη διαφοροποίηση, γλωσσική, ρυθμική και χορευτική.

Νησιώτικα συρτά και καλαματιανά, δετοί χοροί τύπου «αγεράνου» και «βλάχας» (χοροί στα τρία) αλλά και μπάλοι, χασάπικα, ζεϊμπέκικα και καρσιλαμάδες, συνιστούν τη μουσική και χορευτική παράδοση των Κυκλάδων.

Τα τελευταία τείνουν να εκλείψουν, καθώς χάνονται οι παλιοί μερακλήδες τραγουδιστές και οργανοπαίχτες,. Ο μπάλος αντιθέτως ευρίσκεται στο αποκορύφωμά του, διακρινόμενος σε «αμολυτό» και «σούστα α λα πολίτα», σε ρυθμούς 6σήμων και 4σήμων δακτυλικών ποδών αντιστοίχως.

Η λύρα, χαρακτηριστικό μουσικό όργανο του Αιγαίου Πελάγους, έχει αντικατασταθεί πολύ ενωρίς εδώ από το βιολί, που παρέχει πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες αναπτύξεως της μελωδίας. Βιολί, λαγούτο, κάποτε και σαντούρι, απαρτίζουν τη νησιώτικη συναυλία. Σπανίζει η φλογέρα, διατηρείται όμως η τσαμπούνα με το γλυκόηχο κι ενθουσιαστικό παίξιμό της, όταν μάλιστα συνοδεύεται από το πρωτόγονο πήλινο τουμπάκι, το «πληνθίον» των βυζαντινών.

Σε ματζόρε και μινόρε (ως προς την εκτέλεση και συνοδεία) διακρινόμενοι από τους μουσικούς οι διάφοροι σκοποί, παίζονται συνήθως στις ψηλές νότες του βιολιού - ντο (νη) ματζόρε και ρε (πα) μινόρε — απ’ τις οποίες διευκολύνονται τόσο το βιολί στο να αποδίδει με κρυστάλλινη διαύγεια το μελικό πλούτο και τη χάρη του τραγουδιού, όσο και το λαούτο που χορδισμένο σ’ αυτές τις τονικότητες γεμίζει με το σύνολο των χορδών του το ηχητικό φόντο και το υπόβαθρο της μελωδίας. Δύσκολο όμως από τόσο ψηλά το τραγούδι. Και πρέπει να είναι υψίφωνος και καλλίφωνος ο τραγουδιστής, ώστε να έχει καθαρότητα και απόδοση ανάλογες προς εκείνη της οργανικής μουσικής.

Τραγούδι-χείμαρρος

Συχνές οργανικές παρεμβολές και ανταποκρίσεις στο φωνητικό τραγούδι και οργανική ανάπτυξη της μελωδίας, που τρέχει σαν χείμαρρος ποικιλμάτων και παραλλαγών στις εισαγωγές, τα ενδιάμεσα και τα σόλα του βιολιού (γνώρισμα της κυκλαδίτικης μουσικής) δίνουν τέτοια χάρη και ποικλία στη μουσική εκτέλεση, που δεν φθάνεις να τη βαρεθείς και να πεις «πότε να τελειώσει».

Αρκετοί σκοποί των Κυκλάδων είναι ξενόφερτοι, από μέρη νησιώτικα ή και στεριανά, όπως δείχνει το όνομά τους. Πολλοί όμως είναι και οι εντόπιοι, έργα της τοπικής μουσικής παραδόσεως των εντοπίων καλλιτεχνών, δεμένοι με την ιστορία και τα τοπωνύμια του κάθε νησιού καθώς και με τα ιερά προσκυνήματά του: τον Προφήτην Ηλία της Σίφνου, τη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού και την παναγία Κανάλα της Κύθνου, που δεν παύουν να τ αναφέρουν και να τα επικαλούνται με ευλάβεια οι νησιώτες στα τραγούδια των και ιδιαίτερα στα γαμήλια και τα ευχετικά».

αναδημοσιευση απο http://amorgis.blogspot.com/2007/10/blog-post_30.html

άγονη γραμμή

2009-01-02T09:05:00.000-08:00

Ο πολιτισμός ρίχνει άγκυρα

Της ΠΑΡΗΣ ΣΠΙΝΟΥ (spinou@enet.gr)

Το καλοκαίρι, όσοι αναζητούν την επιστροφή στη φύση και στην παράδοση θυμούνται τα νησιά της άγονης γραμμής. Μετά τα αφήνουν στην (αβάσταχτη) ησυχία τους. Κι όμως, στην καρδιά του χειμώνα, τον ερχόμενο Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο τα πλοία που θα αράξουν στα πιο απομακρυσμένα νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων θα είναι φορτωμένα με μουσική, θέατρο, βιβλία και άλλα πολιτιστικά αγαθά. Από τη Φολέγαδρο, τη Σίκινο, την Ηρακλειά, τη Σχοινούσα μέχρι τη Δονούσα, την Αμοργό, την Αστυπάλαια, την Τήλο, τη Σύμη και το Καστελόριζο, το πρόγραμμα «Αγονη Γραμμή Γόνιμη» που συνδιοργανώνουν η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Διάδραση», το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αναμένεται να κάνει τονωτικές ενέσεις πολιτισμού με πολλές και ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις που δεν περιορίζονται απλώς στη θέαση, αλλά προτρέπουν τους κατοίκους σε συμμετοχή.

Το πρόγραμμα, που αυτές τις μέρες διαμορφώνεται, περιλαμβάνει κινηματογραφικές προβολές (ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, ντοκιμαντέρ), θεατρικά δρώμενα (Καραγκιόζη, παντομίμα κ.λπ.). «Θέλουμε να δείξουμε στους νησιώτες της άγονης γραμμής ταινίες πρώτης ποιότητας, που θα τους κάνουν να περάσουν όμορφα παρά να τους προβληματίσουν», λέει ο εμψυχωτής του προγράμματος Στέφανος Νόλλας, από την ομάδα της «Διάδρασης».

Τα βράδια θα γεμίσουν με νησιώτικα τραγούδια που θα ερμηνεύσει ο βιολιστής Νίκος Οικονομίδης, που κατάγεται από τη Σχοινούσα, και η Κυριακή Σπανού. «Θα παίξουμε αυθεντικά παραδοσιακά τραγούδια, που έχει καιρό να τα ακούσει ο κόσμος, να αναβιώσουμε την ατμόσφαιρα του πανηγυριού», μας λέει ο Ν. Οικονομίδης. Και τα ράφια των βιβλιοθηκών, που υπάρχουν κυρίως στα σχολεία των νησιών, θα γεμίσουν με βιβλία. Εξαλλου, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών θα φροντίσει, όπως μας λέει ο πρόεδρός της Γιώργος Δαρδανός, «για τη συγκέντρωση βιβλίων που θα αποτελέσουν τη μαγιά για τη δημιουργία επαρκών και διαρκώς εμπλουτιζόμενων βιβλιοθηκών σε κάθε ένα από τα νησιά αυτά που ζουν δώδεκα μήνες το χρόνο, αλλά τα θυμόμαστε μόνο τους τρεις καλοκαιρινούς».

Στο τέλος θα εκδοθεί ένας τουριστικός οδηγός, διαφορετικός από τους άλλους, με τη ματιά και το συναίσθημα των παιδιών που ζουν σ' αυτά τα νησιά, τα οποία θα κληθούν να απαθανατίσουν τις αγαπημένες γωνιές του τόπου τους.

«Η "Αγονη Γραμμή Γόνιμη" προέκυψε ως αντίδωρο στα νησιά που γεμίζουν τη ζωή μας, εκεί που πλαγιάσαμε, ξαναβρίσκοντας τις μυρωδιές, τα χρώματα και τη γεύση του αληθινού. Κυρίως το αγαθό που είχαμε στερηθεί περισσότερο ζώντας στην ξεραΐλα του κλεινού άστεως: την ηρεμία της γειτονιάς», συνεχίζει ο Στ. Νόλλας. «Θέλουμε να έρθουμε κοντά σ' εκείνη την Ελλάδα που μας δίνει τόσα πολλά και μόνον το καλοκαιρινό, εύκολο, πρόσωπό της γνωρίζουμε. Δεν θέλουμε να βάζουμε σύρτη στην ανοιχτή πόρτα, κάθε τέλος καλοκαιριού».

«Να πάρουν οι κάτοικοι τη σκυτάλη»

Θεού θέλοντος και -κυρίως- καιρού επιτρέποντος, θα γίνουν τρεις εξορμήσεις στα νησιά, με τετραήμερα εκδηλώσεων σε κάθε λιμάνι. Οι διοργανωτές θα αξιοποιήσουν τις υποδομές όπου υπάρχουν, όπως τη δραστήρια Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού, η οποία με πρωτοβουλία του Τάσου Πέππα εδώ και δέκα χρόνια οργανώνει προβολές, χειμώνα καλοκαίρι. «Θα συνεργαστούμε με πολιτιστικές αίθουσες, λέσχες, ομάδες, συλλόγους. Οι εκδηλώσεις θα γίνουν σε σχολεία, καφενεία, εκεί όπου συχνάζει ο κόσμος», συνεχίζει ο Στ. Νόλλας, ο οποίος τονίζει ότι πρόθεση των διοργανωτών δεν είναι να εμφανιστούν σαν φωστήρες: «Επιδίωξή μας είναι να οργανώσουμε το πρόγραμμα για μια-δυο συνεχόμενες χρονιές, να βάλουμε ένα σπόρο και στη συνέχεια, οι ίδιοι οι κάτοικοι των νησιών να πάρουν την πρωτοβουλία στα χέρια τους. Φιλοδοξούμε να γίνουν κάποιες υποδομές πολιτισμού, και να δοθεί ένα πρόσθετο κίνητρο για να μην αφήνουν τον τόπο τους».

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί νησιώτες, όπως ο νέος κοινοτάρχης Σικίνου Ιωάννης Συρίγος, προσβλέπουν στο πρόγραμμα: «Είμαστε λίγο ξεχασμένοι. Ζούμε στην απομόνωση. Οι παλιοί μεγαλώνουν και οι νέοι φεύγουν γιατί υπάρχει ανεργία. Το καλοκαίρι η Σίκινος έχει 300 κατοίκους και τον χειμώνα 200. Το δημοτικό σχολείο έχει τέσσερα παιδιά και το γυμνάσιο 14. Το πρόγραμμα αυτό θα μας δώσει χαρά και κίνητρο να δημιουργήσουμε ένα πολιτιστικό κέντρο και να συνεχίσουμε τις καλοκαιρινές μας εκδηλώσεις που αναβιώνουν παλιά ήθη, έθιμα και πανηγύρια», λέει.

Το πρόγραμμα «Αγονη Γραμμή Γόνιμη» τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. «Πιστεύουμε πως δίνει πνοή στα νησιά της άγονης γραμμής», τονίζει ο γεν. γραμματέας της Χαράλαμπος Κόκκινος. «Ο τόπος μας έχει ανάγκη την πολυμορφία και την ανάδειξη των δυνάμεων που βρίσκονται στην περιφέρεια. Η αποκέντρωση είναι μονόδρομος όταν μια χώρα ασφυκτιά απ' την υπερανάπτυξη του κέντρου της».

Η ιδέα των χειμερινών εκδηλώσεων στην άγονη γραμμή ξεκίνησε το περασμένο καλοκαίρι, έπειτα από τις «Μέρες ντοκιμαντέρ» στη Φολέγανδρο, όπου πολλοί ντόπιοι, «επαναπατρισμένοι» Αθηναίοι και τουρίστες παρακολούθησαν ντοκιμαντέρ ελλήνων σκηνοθετών στην αυλή του δημοτικού σχολείου του νησιού. Μετά όμως οι ντόπιοι έρχονται αντιμέτωποι την πραγματικότητα της απομόνωσης και της κακοκαιρίας. Μοναδική ψυχαγωγία, το χαζοκούτι, όταν δεν υπάρχουν διακοπές ρεύματος...

«Η μονοκρατορία της τηλεοπτικής εικόνας και στις συνθήκες απομόνωσης δημιουργούν ένα περιβάλλον ασφυκτικό και άνυδρο», τονίζει ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου Γιώργος Παπαλιός. «Είναι πρωτίστως η νεολαία, το δημιουργικό κομμάτι των νησιών μας που πλήττεται από αυτή την κατάσταση». Γι' αυτό προτείνουν διέξοδο στις κινηματογραφικές εικόνες για να εκπληρωθεί και ένας από τους σκοπούς του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τη διευθύντριά του Δέσποινα Μουζάκη: «Η ενίσχυση εκείνων των πολιτιστικών εκδηλώσεων που μεταφέρουν την τέχνη της εικόνας σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, πόσω μάλλον στη νησιωτικη Ελλάδα που θαλασσοδέρνεται αποκλεισμένη το χειμώνα».

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=94370044

parvas

Πάρβας-Δημήτρης Γιαννακός

Parvas

ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ

Parvas

Περισσότερα για την ταινία

Ματιά του σκηνοθέτη

ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ

Σκηνοθεσία-Γεράσιμος Ρήγας

Ιστορία καρτερικότητας και αισιοδοξίας

με ό,τι πρωτοαγάπησαν

Στην Αμοργό «γέρασαν με ό,τι πρωτοαγάπησαν»

Παύλος Θ. Κάγιος

Συνέντευξη τύπου

για την αγάπη και το θάνατο

49ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

49o ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Gerasimos Rigas: Habits

ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΜΕΡΕΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

ΓΙΟΡΤΕΣ ΑΜΟΡΓΟΥ

Ερωτας δίχως ηλικία

H Αμοργός με αργό περπάτημα

Φωτογραφικό Υλικό

πρεμιέρα στην Αμοργό

Η ακρόπολη της Αμοργού

Αναρτηθηκε στο http://amorgis.blogspot.com/2007/06/blog-post_24.htmlΚαστρί- αρχαία Αρκεσίνη, η ακρόπολη της Αμοργού

Δράση Αμοργού

Κινηματογραφική Λέσχη Αμοργού

Συνέντευξη τύπου

καφενείο «Το κάστρο»

«Είναι ελεύθεροι στην Αμοργό...»

«Είναι ελεύθεροι στην Αμοργό...»

Μια ανάσα, μια πνοή

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

Ανθρωπογεωγραφία

Ο "Πάρβας" συστήνεται στην Αθήνα

κυκλαδιτίτικη μουσική

άγονη γραμμή

Αναρτηθηκε στο http://amorgis.blogspot.com/2007/06/blog-post_24.html

Καστρί- αρχαία Αρκεσίνη, η ακρόπολη της Αμοργού